Canon van de Nederlandse geschiedenis

13. De Verenigde Oostindische Compagnie

Op 2 april 1595 vertrokken de drie koopvaarders Mauritius, Hollandia en Amsterdam en het kleine jacht Duyfken vanaf Texel naar ‘de Oost’. Slechts drie van de vier schepen en 87 van de 249 bemanningsleden zouden in augustus 1597 terugkeren, met bovendien een geringe opbrengst. Toch werd met deze ‘eerste Nederlandse schipvaart’ naar Azië de handelsroute naar de Oost geopend. Als snel zouden de kooplieden van Zeeland en Holland met hun zwaar bewapende koopvaarders de Portugezen en de Engelsen overtroeven. Rijk beladen met koloniale waar, zoals peper en nootmuskaat, keerden hun schepen terug.

Om de onderlinge concurrentie in te dammen, nam Johan van Oldenbarnevelt het initiatief tot de oprichting van de Verenigde Oostindische Compagnie. Op 20 maart 1602 verkreeg de VOC het Nederlandse monopolie op alle handel in de Aziatische wateren vanaf Kaap de Goede Hoop. In naam van de Republiek mocht de compagnie verdragen sluiten, oorlogen voeren en veroverde gebieden besturen. De VOC ontwikkelde zich tot een geduchte macht.

In 1619 veroverde Jan Pieterszoon Coen de stad Jayakarta en stichtte er Batavia. Vervolgens werden delen van Java bezet, werden Ambon en Ternate in de Molukken onderworpen en werd de bevolking gedwongen om specerijen te verbouwen. Ook elders in Azië kreeg de VOC met overreding of geweld voet aan de grond. Er werden forten gebouwd in Zuid-Afrika, India, in Ceylon (Sri Lanka) en Makassar. China werd aangedaan, en toen de Shogun van Japan in 1641 zijn land sloot voor buitenlanders, kreeg de VOC als enige toestemming om vanaf het eilandje Decima bij Nagasaki handel te blijven drijven.

Zo vulde de VOC niet alleen de Nederlandse pakhuizen met koloniale waar en de huizen van de burgers met curiosa uit een vreemde wereld, maar speelde zij ook een belangrijke handelsrol binnen Azië. Textiel, specerijen, koffie, thee, tabak, opium, tropische houtsoorten, ijzer, koper, zilver, goud, porselein, verfstoffen, schelpen – een eindeloze variatie aan goederen werd op de Oost-Indiëvaarders vervoerd. In 1799, in de Franse tijd, werd de VOC opgeheven. Vandaag de dag worden de archieven van de VOC beschouwd als werelderfgoed. Ze zijn een belangrijke bron voor de kennis van twee eeuwen Aziatisch-Europese geschiedenis.

Leo Akveld en Els M. Jacobs (redactie)

, De kleurrijke wereld van de VOC : nationaal jubileumboek VOC, 1602-2002
Bussum [etc.] : THOTH [etc.], 2002.
ISBN: 90-6868-301-2.
Rijk geïllustreerd jubileumboek over de VOC, waarin onder meer wordt ingegaan op de oprichting, de invloed op het dagelijks leven in Nederland en Europa, de activiteiten in Azië en de concurrenten, zoals de Engelse, Deense en Zweedse Oost-Indische compagnieën.

Aad van Amstel,

Barbaren, rebellen en mandarijnen : De VOC in de slag met China in de Gouden Eeuw
Amsterdam : Thoeris, 2011.
ISBN: 978-90-72219-65-7.
Het streven van de VOC om in de zeventiende eeuw vaste voet aan de grond te krijgen in China vergde zowel in geld als in mensenlevens enorme investeringen.

Tonio Andrade,

De val van Formosa : hoe een Chinese krijgsheer de VOC versloeg
Franeker : Van Wijnen, 2015. Vertaling van : Lost Colony : the Untold Story of China's First Great Victory over the West. Vertaling: Tristan Mostert.
ISBN: 978-90-5194-476-1.
Geschiedenis van de verovering in 1662 van het door de Nederlanders beheerste Taiwan door Chinese troepen onder leiding van generaal Koxinga, een van de kleurrijkste figuren uit de geschiedenis.

Dirk Jan Barreveld,

Tegen de heeren van de VOC : Isaac Le Maire en de ontdekking van Kaap Hoorn
Den Haag : Sdu Uitgevers, 2002.
ISBN: 90-12-09476-3.
Journaal van de reis die Jacques Le Maire in 1615 met twee schepen maakte en waarbij hij Kaap Hoorn ontdekte. Hij ondernam de tocht om een andere route naar Indië te vinden waardoor zijn vader, de Amsterdamse koopman Isaäc Le Maire, het octrooi van de VOC zou kunnen ondergraven.

Albert van den Belt,

Het VOC-bedrijf op Ceylon : een voorname vestiging van de Oos-Indische Compagnie in de 18de eeuw
Zutphen : Walburg Pers, 2008.
ISBN: 90-5730-534-8.
Aan de hand van archiefgegevens in Den Haag en Colombo onderzoekt de auteur een aantal aspecten van de bedrijfsvoering van de VOC in Ceylon, het huidige Sri Lanka, in de achttiende eeuw.

Leonard Blussé en Jaap de Moor,

Een Zwitsers leven in de tropen : de lotgevallen van kapitein Elie Ripon in dienst van de VOC (1618-1626)
Amsterdam : Prometheus, 2016.
ISBN: 978-90-351-4506-1.
Memoires van een Zwitserse militair die in dienst van de Verenigde Oost-Indische Compagnie verschillende Oost-Aziatische landen bezocht en diverse gevechten meemaakte met zowel Aziaten als West-Europese concurrenten.

Michael Breet,

Strijd om de VOC-miljoenen : slag in de haven van het Noorse Bergen, 12 augustus 1665
Zutphen : Walburg Pers, 2007.
ISBN: 978-90-5730-468-2.
Verslag van de overwinning die een uit de Oost teruggekeerde VOC-vloot die zich na het uitbreken van de Tweede Engelse Oorlog schuilhield in de haven van het Noorse Bergen, in augustus 1665 behaalde op een Engels eskader.

Jaap R. Bruijn,

Schippers van de VOC in de achttiende eeuw aan de wal en op zee
Amsterdam : De Bataafsche Leeuw, 2008.
ISBN: 978-90-6707-630-2.
Studie over de schippers van de VOC in de achttiende eeuw, waarbij het zowel gaat om hun sociale achtergrond en leef- en woonomgeving aan de wal als om hun feitelijke carrière in dienst van de VOC.

Jacobus Canter Visscher,

Mallabaarse brieven : de brieven van de Friese predikant Jacobus Canter Visscher (1717-1723)
Zutphen : Walburg Pers, 2008. Hertaling: Bauke van der Pol.
ISBN: 90-5730-572-0.
Brieven uit de jaren 1717-1723 van een predikant in dienst van de Verenigde Oost-Indische Compagnie over land, volk, geschiedenis en cultuur van Malabar in het zuiden van India.

Mike Dash

, De ondergang van de Batavia : het ware verhaal
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2003. 6e dr. Vertaling van Batavia's Graveyard (2002). Vertaling: Tinke Davids.
ISBN: 90-295-1408-6.
Historische studie van de muiterij op en de gruwelijke gebeurtenissen na de schipbreuk van de Oostindiëvaarder 'Batavia' op de rotsen van West-Australië in 1629.

Hans Derks,

Verslaafd aan opium : de VOC en het Huis van Oranje als drugsdealers
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2015.
ISBN: 978-90-253-0709-7.
Vanaf het midden van de zeventiende eeuw tot 1950 heeft Nederland meer dan tachtig miljard, omgerekend in huidige euro’s, verdiend aan de opiumhandel, met Indonesië als centrum. Hoe dat in zijn werk ging, hoe de belangenverstrengeling van VOC, een kleine groep notabelen en een aantal leden van het Huis van Oranje in elkaar stak en wat de gevolgen waren voor de Indonesische economie en de bevolking, is te lezen in dit boek.

Klaas Doornbos

, Schipbreuk in Oman : de overlevingstocht van 30 drenkelingen van 't VOC-schip Amstelveen door de woestijn van Zuid-Arabië, 1763 : gebaseerd op het journaal van Cornelis Eyks
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2014.
ISBN: 978-90-896479-1-7.
De zeelieden die de schipbreuk van het VOC-schip Amstelveen op de zuidkust van Oman in 1763 oveleefden, bereikten na een voettocht van honderden kilometers de bewoonde wereld. De derde stuurman, Cornelis Eyks, schreef daarover het journaal waarop dit boek is gebaseerd.

Maurits Ebben, Henk den Heijer en Joost Schokkenbroek (redactie)

, Alle streken van het kompas : maritieme geschiedenis in Nederland
Zutphen : Walburg Pers, 2010.
ISBN: 978-90-5730-662-4.
Bundel met zeventien artikelen over facetten van de Nederlandse zeevaart in de periode van de zestiende tot en met de negentiende eeuw, zoals de kaapvaart, de walvisvaart, de slavenhandel en de vaart op Oost- en West-Indië.

Femme S. Gaastra,

Geschiedenis van de VOC : opkomst, bloei en ondergang
Zutphen : Walburg Pers, 2011. 11e dr. 1ste dr.: 1982.
ISBN: 978-90-5730-837-6.
De geschiedenis van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, in het bijzonder de sociaal-economische aspecten, vanaf de oprichting in 1602 tot aan de ondergang aan het einde van de achttiende eeuw.

Roelof van Gelder,

Naporra’s omweg : het leven van een VOC-matroos (1731-1793)
Amsterdam : Olympus, 2009. 4e dr. 1ste dr.: 2003.
ISBN: 978-90-467-0265-9.
Biografie van de Pruis Georg Naporra die in dienst van de VOC naar Azië reisde. Na vier slopende jaren keerde hij terug naar Europa en zette er zijn ervaringen op papier.

Isaak de Graaf,

Atlas Isaak de Graaf/Atlas Amsterdam
Voorburg [etc.] : Asia Maior/Atlas Maior [etc.], 2006. Grote atlas van de Verenigde Oost-Indische Compagnie = Comprehensive atlas of the Dutch United East India Company.
ISBN: 978-90-74861-26-7.
Facsimile-uitgave van omstreeks 1700 vervaardigde manuscriptkaarten van het handelsgebied van de Verenigde Oost-Indische Compagnie in Afrika en Azië.

Carolus van der Haeghe,

De avonturen van een VOC-soldaat : het dagboek van Carolus Van der Haeghe 1699-1705
Zutphen : Walburg Pers, 2009. 3e dr. 1ste dr.: 1994.
ISBN: 978-90-5730-194-0.
Dagboek van een Vlaamse VOC-soldaat die, nadat hij in Batavia is gedeserteerd, tal van avonturen beleeft, tot in Japan, waar hij door de Compagnie wordt achterhaald.

Gijsbert Heeck,

Terug naar de Oost : de reis van VOC-chirurgijn Gijsbert Heeck, 1654-1655
Zutphen : Walburg Pers, 2017. Bezorging: Barend Jan Terwiel en Peter Kirsch.
ISBN: 978-94-624-9154-0.
Drie keer maakt Gijsbert Heeck uit Bunschoten als scheepschirurgijn in dienst van de VOC een reis naar de Oost. Na twee reizen in 1636 en 1641 vestigt hij zich als chirurgijn in zijn geboorteplaats. Zware tegenslagen in zijn persoonlijk leven doen hem in 1654 besluiten zich weer te melden bij de VOC en aan te monsteren op het schip Verenigde Provinciën.

Frans Jansz van der Heiden,

Schipbreuk in Bengalen
Emmen : Lanasta, 2006. Bezorging: Okke de Jong.
ISBN: 90-8616-013-1.
Persoonlijk verslag van een zeventiende-eeuwse matroos van de VOC over een schipbreuk in oktober 1661 die hij ternauwernood overleefde en de ontberingen en gevaren die hij vervolgens moest doorstaan.

Henk den Heijer,

De VOC en de Beurs / The VOC and the Exchange
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2002.
ISBN: 978-90-5260-051-2.
Vanwege de actieve handel die begin zeventiende eeuw al snel ontstond in de aandelen (actiën) van de VOC geldt de Amsterdamse beurs als oudste aandelenbeurs ter wereld.

Daniëlle van den Heuvel,

'Bij uijtlandigheijt van haar man': echtgenotes van VOC-zeelieden, aangemonsterd voor de kamer Enkhuizen (1700-1750)
Amsterdam : Aksant, 2005.
ISBN: 90-5260-156-9.
Ondanks hun heikele financiële positie wisten veel vrouwen in Enkhuizen die getrouwd waren met zeelieden in dienst van de VOC, in de periode 1700-1750 toch rond te komen.

John ter Horst,

Muskietengat : een vergeten geschiedenis van de VOC in Cambodja
Amsterdam : Atlas Contact, 2014.
ISBN: 978-90-450-2401-1.
Van 1601 tot 1666 heeft de VOC meerdere malen geprobeerd in Zuidoost-Azie een handelsmonopolie in hertenvellen te bemachtigen, waardoor Hollanders later tot de gehate groep imperialisten zouden gaan behoren.

Michel Ketelaars,

Compagniesdochters : vrouwen en de VOC (1602-1795)
Amsterdam: Balans, 2014.
ISBN: 978-94-600-3690-3.
Afrekening met het klassieke beeld van de VOC als een mannenbolwerk door de beschrijving van de levens van vrouwen die op velerlei manieren actief deelnamen aan het reilen en zeilen van de Compagnie in de zeventiende en achttiende eeuw.

Herman Ketting,

Fluitschepen voor de VOC : balanceren tussen oncostelijckheijt en duursaemheijt
Zaltbommel : Aprilis, 2006.
ISBN: 90-5994-141-1.
Opkomst, roem en ondergang van het Fluitschip, het eerste in serie gebouwde schip onder zeil, dat tussen 1660 en 1690 zo populair was bij de VOC dat het op de eigen werven van de Compagnie werd gebouwd.

Herman Ketting,

Leven, werk en rebellie aan boord van Oost-Indiëvaarders (1595-±1650)
Amsterdam : Het Spinhuis, 2005. Herdr. 1ste dr.: 2002.
ISBN: 90-5589-258-0.
Aan de hand van reisjournalen, archiefstukken en studies beschrijft de auteur vanuit een antropologische invalshoek de dagelijkse gang van zaken aan boord van Oost-Indiëvaarders in de zeventiende en achttiende eeuw.

Gerrit Knaap,

Kruidnagelen en christenen : de Verenigde Oost-Indische Compagnie en de bevolking van Ambon 1656-1696
Leiden : KITLV Uitgeverij, 2004. 2e dr. 1sre dr.: 1987.
ISBN: 90-6718-213-3.
De invloed van de VOC op de samenleving en de cultuur van het Molukse gewest Ambon in de tweede helft van de zeventiende eeuw.

Gerrit Knaap en Ger Teitler (redactie),

De Verenigde Oost-Indische Compagnie : tussen oorlog en diplomatie
Leiden : KITLV Uitgeverij, 2002.
ISBN: 90-6718-173-0.
Bijdragen aan een wetenschappelijk congres dat handelde over de wijze waarop de VOC haar handelsbelangen binnen Azië trachtte veilig te stellen tegenover inheemse en Europese concurrenten.

Ben Koolen,

VOC & onderwijs : een inventarisatie
Assen : Boekwinkeltjes, 2011.
ISBN: 978-90-8748-008-0.
Overzicht van de activiteiten van de Verenigde Oost-Indische Compagnie op het gebied van basis- en voortgezet onderwijs en uiteenlopende beroepsopleidingen in de door haar beheerste gebieden in Afrika en Azië.

J.P. de Korte,

VOC : de jaarlijkse financiële verantwoording in de VOC
Amsterdam : Aksant, 2011.
ISBN: 978-90-247-2108-5.
Overzicht van de financiële ontwikkeling van de VOC vanaf het begin tot het einde.

Jan Kuipers,

De VOC : een multinational onder zeil, 1602-1799
Zutphen : Walburg Pers, 2014.
ISBN: 978-90-5730-985-4.
Panoramisch beeld van de ‘Edele compagnie’ dat licht werpt op de veelsoortige handelsgebieden tussen Kaap de Goede Hoop en Japan, het leven in Batavia, op zee en thuis in Nederland, en op een stoet kleurrijke personen, van Jan Pietersz Coen tot Kapitein Jonker.

J. Thomas Lindblad en Alicia Schrikker (redactie),

Het verre gezicht : politieke en culturele relaties tussen Nederland en Azië, Afrika en Amerika : opstellen aangeboden aan prof.dr. Leonard Blussé
Franeker : Van Wijnen, 2011.
ISBN: 978-90-5194-422-8.
Feestbundel ter gelegenheid van het afscheid van Leonard Blussé als hoogleraar, met onder meer essays over de eerste jaren van de VOC op Ceylon en het lot van VOC-dienaren op dat eiland na de Britse overname en over de Chinese oorlog in Batavia in 1740.

Elsbeth Locher-Scholten en Peter Rietbergen (redactie),

Hof en handel : Aziatische vorsten en de VOC 1620-1720 : opgedragen aan Jurrien van Goor
Leiden : KITLV Uitgeverij, 2004.
ISBN: 90-6718-231-1.
Aan Jurrien van Goor aangeboden bundel met twaalf artikelen over de sterk uiteenlopende relaties tussen de VOC en de lokale machthebbers op de gehele Aziatische werkvloer, van Perzië tot Japan.

Cornelis Matelief,

Machtsstrijd om Malakka : de reis van VOC-admiraal Cornelis Cornelisz. Matelief naar Oost-Azië, 1605-1608
Zutphen : Walburg Pers, 2013. Bezorging: Leo Akveld.
ISBN: 978-90-5730-942-7.
Teksteditie van het 17e-eeuwse reisjournaal van Cornelis Matelief die in 1602 één van de oprichters was van de Rotterdamse Kamer van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en in mei 1605 als admiraal van een vloot van elf schepen vertrok naar Azië om er de Spaans-Portugese vijand zoveel mogelijk schade toe te brengen.

Perry Moree en Piet van Sterkenburg (berzorging),

Verdrinken zonder water : de memoires van VOC-matroos Jan Ambrosius Hoorn, 1758-1778
Zutphen : Walburg Pers, 2014. (Historiae Maritimae Fontes ; 1).
ISBN: 978-90-821198-0-0.
De memoires van Jan Ambrosius Hoorn die op zijn zeventiende, zonder medeweten van zijn ouders, in 1758 aanmonsterde op het VOC-schip Leiden voor de reis naar Azië en die na grimmige avonturen en allerlei baantjes in 1778 als een welgesteld man naar de Republiek terugkeerde.

Ruud Paesie,

Het VOC-fluitschip Stavenisse en de ontdekking van Terra Natal
Amsterdam : De Bataafsche Leeuw, 2002.
ISBN: 90-6707-537-X.
Historische detailstudie over de schipbreuk van een Oost-Indiëvaarder die in 1686 strandde op de Zuid-Afrikaanse oostkust. De verhalen van de overlevenden die als eerste blanken dit deel van Afrika zagen, leidden tot de vestiging van een handelspost in het huidige Maputo.

Ruud Paesie,

Zeeuwse kaarten voor de VOC : het kaartenmakersbedrijf van de Kamer Zeeland in de 17de en 18de eeuw
Zutphen : Walburg Pers, 2010.
ISBN: 978-90-5730-678-5.
Behalve in Amsterdam en Batavia werden ook in Middelburg zeekaarten voor de VOC vervaardigd. Net als bij de bekende Amsterdamse familie Blaeu was met Arent Roggeveen, zijn zoon Johan Roggeveen en diens stiefzoon Abraham Anias ook in Zeeland sprake van een familiebedrijf.

Marion Peters,

In steen geschreven : leven en sterven van VOC-dienaren op de kust van Coromandel in India
Amsterdam : Stichting Historisch Onderzoek in Woord en Beeld, 2002. Foto’s: Ferry André de la Porte.
ISBN: 90-76314-95-0.
Speurtocht naar de sporen die de inwoners van de handelsvestigingen van de VOC hebben nagelaten op de kust van Coromandel, een gebied dat nu globaal de deelstaten Andhra Pradesh en Tamil Nadu in India omvat.

Maarten Prak (redactie),

Nederland in de zeventiende en achttiende eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 978-90-351-2990-0.
Dit tweede van de vier delen van Plaatsen van herinnering bevat twee bijdragen over de VOC: ‘Lelystad: Bataviawerf : Maritieme mogendheid’ van Femme Gaastra en ‘Ambon: vesting Amsterdam : specerijen uit de Indische archipel’ van Gerrit Knaap.

L.P. van Putten, W. van den Eelaart, R.H.J. Egeter van Kuyk,

Koopman en diplomaat : gouverneurs en directeuren van Ceylon 1640-1796
Rotterdam : Guijs, 2006. Gouverneurs overzee ; 3.
ISBN: 90-6734-471-0.
Geschiedenis van Ceylon/Sri Lanka als Nederlandse kolonie onder het bewind van de Verenigde Oost-Indische Compagnie.

Redactie Noordhoff Atlasproducties,

De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. Over de VOC gaat het in de pagina’s 236 tot en met 239.

P.J. Rietbergen,

de Verenigde Oost-Indische Compagnie, 1602-1795 : 's werelds eerste multinational tussen commercie en cultuur
Amersfoort : Bekking & Blitz, 2012. (Miniaturen reeks ; 52).
ISBN : 978-90-6109-426-5.
De Verenigde Oost-Indische Compagnie (1602-1795), de eerste multinational, maakte Nederland tweehonderd jaar lang tot een van Europa's machtigste staten. De VOC droeg echter evenzeer bij aan het vergaren van informatie en het verspreiden van kennis over de vele Aziatische staten, volken, religies en beschavingen.

Vibeke Roeper en Roelof van Gelder (samenstelling),

In dienst van de Compagnie : leven bij de VOC in honderd getuigenissen (1602-1799)
Amsterdam : Athenaeum – Polak & Van Gennep, 2002.
ISBN: 90-253-4681-2.
Honderd fragmenten uit nagelaten brieven, memoires en reisverslagen, zowel in druk verschenen als overgeleverd in handschrift, geven een kleurrijk beeld van allerlei aspecten die waren verbonden aan het dagelijks leven in dienst van de VOC.

Matthias van Rossum,

Kleurrijke tragiek : de geschiedenis van slavernij in Azië onder de VOC
Hilversum : Verloren, 2015. (Zeven Provincien Reeks ; 35)
ISBN: 978-90-870451-7-3.
Overzicht van de slavenhandel en de slavernij onder de Verenigde Oost-Indische Compagnie in Afrika en Azië in de zeventiende en achttiende eeuw.

Hans van Santen,

Op bezoek bij de Groot-Mogol : twee hofreizen van de VOC naar de Groot-Mogol in India, 1662 en 1711-1713
Leiden : Sidestone Press, 2016.
ISBN: 978-90-8890-388-5.
In de 17de en 18de eeuw importeerde de VOC vele miljoenen katoenen en zijden stoffen uit India, dank zij handelsprivileges die werden verstrekt door de Groot-Mogol. In het Mogol-rijk, dat het grootste deel van het huidige India, Pakistan en Bangladesh omvatte, waren meer dan drieduizend compagniesdienaren werkzaam. In dit boek worden twee reizen naar een nieuwe Groot-Mogol, in 1662 en in 1711-1713, beschreven en met elkaar vergeleken.

Harm Stevens,

De VOC in bedrijf : 1602-1799
Zutphen : Walburg Pers, 1998.
ISBN: 90-5730-007-9.
Korte artikelen over verschillende aspecten van de geschiedenis van de Verenigde Oost-Indische Compagnie aan de hand van voorwerpen uit het Rijksmuseum die met de VOC in verband staan.

Math Verstegen,

De Indische Zeeherberg : de stichting van Zuid-Afrika door de VOC
Zaltbommel : Europese Bibliotheek, 2001.
ISBN: 90-288-2680-7.
Beschrijving van de eerste vijftig jaar van de door Jan van Riebeeck in 1651 gestichte VOC-vestiging aan de zuidpunt van Afrika.

Carolijn Visser,

Buigend bamboe
Amsterdam : Augustus, 2005. 23e dr. 1ste dr.: 1990.
ISBN: 90-457-0024-7.
Verslag van een tweetal reizen door China in 1988 en mei/juni 1989 in het spoor van Johan Nieuhoff die in opdracht van de VOC in de jaren 1655-'57 naar Peking reisde.

Willem Vos,

De bouw van een Oost-Indiëvaarder : visie op de bouw van een Hollands spiegelretourschip in de Gouden Eeuw
Zutphen : Walburg Pers, 2015.
ISBN: 978-94-624-9032-1.
Willem Vos (1940), scheepsbouwmeester van de Batavia in Lelystad, legt met gloednieuwe eigen bouw- en detailtekeningen uit hoe zijn voorgangers in de Gouden Eeuw een spiegelretourschip bouwden. Deze kennis ging vroeger over van vader op zoon en ging in later eeuwen grotendeels verloren.

Carla van Wamelen,

Family life onder de VOC : een handelscompagnie in huwelijks- en gezinszaken
Hilversum : Verloren, 2014.
ISBN: 978-90-870449-4-7.
Wetenschappelijke studie over het familie- en huwelijksrecht onder de Verenigde Oost-Indische Compagnie in het 17e en 18e-eeuwse Oost-Indië.

Wim Wennekens,

Gouden handel : de eerste Nederlanders overzee, en wat zij daar haalden
Amsterdam : Olympus, 2007. 4e dr. 1ste dr.: 1996.
ISBN: 978-90-467-0129-4.
Puttend uit reisverslagen en koopmansboeken geeft de auteur een beeld van de onbevangen handelsgeest en de enorme warenkennis waarmee Nederlandse kooplieden in de zestiende en zeventiende eeuw continenten openlegden op zoek naar lucratieve handelswaar.

Menno Witteveen,

Antonio van Diemen : de opkomst van de VOC in Azië
Amsterdam : Pallas Publications [etc.], 2011.
ISBN: 978-90-8555-046-4.
Op basis van de biografie van Anonio van Diemen (1593-1645), de uit Culemborg afkomstige koopman en VOC-dienaar die van 1636 tot 1645 gouverneur-generaal van Nederlands-Indië was, wordt het verhaal verteld van de opkomst van de VOC in Azië.

Menno Witteveen,

Een onderneming van landsbelang : de oprichting van de Verenigde Oost-Indische Compagnie in 1602
Amsterdam : Amsterdam University Press Salomé, 2002.
ISBN: 90-5356-587-6.
Beschrijving van de oprichting van de Verenigde Oost-Indische Compagnie in 1602 vanuit een economisch perspectief.

Peter Blanker,

Als de ratten het spek uitvreten : het verhaal van de schipbreuk van Oost-Indiëvaarder de Lastdrager
Maassluis : Compaan, 2009.
ISBN: 978-94-9037470-9.
Als De Lastdrager, een schip van de VOC, in 1653 bij de riffen van Bluemull Sound op de Shetland eilanden vergaat, is de 18-jarige zilversmid Jan Camphuys een van de 26 overlevenden.

Peter Fitzsimons,

Batavia : het waargebeurde, avontuurlijke verhaal van de ondergang van het VOC-schip Batavia in 1629
Uithoorn : Karakter Uitgevers, 2016. Herdruk. Vertaling van Batavia (2011). Vertaling: Frank van der Knoop.
ISBN: 978-90-452-1039-1.
Het waargebeurde verhaal van de ondergang van de Batavia, het grootste koopvaardijschip van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, voor de kust van Australië in 1629.

Tom Hillenbrand

, De koffiedief
Amsterdam : Boekerij, 2017. Vertaling van: Der Kaffeedieb (2016). Vertaling: Merel Leene.
ISBN: 978-90-225-8001-1.
Een jonge Engelsman laat zich eind 17e eeuw door de VOC overhalen om koffieplanten te stelen uit het door de Turken bewaakte Arabië en stelt daartoe een team samen. Koffie is echter zo kostbaar dat op het smokkelen ervan de doodstraf staat.

Ton van der Lee

, Een meisje loos
Amsterdam : Ambo/Anthos, 2017.
ISBN: 978-90-263-3562-4.
Om haar droom te kunnen verwezenlijken en aan het benauwende Nederland te ontsnappen besluit Krijntje vermomd als man aan te monsteren op een VOC-schip. Tegelijkertijd bereiden ook Jan Pieterszoon Coen en zijn vrouw zich voor op hun reis naar de Oost.

Simon Leys

, De schipbreuk van de Batavia ; gevolgd door Prosper
Amsterdam [etc.] : Atlas, 2006.
ISBN: 90-450-0598-0.
Beknopt verslag van het vergaan van de Oostindiëvaarder 'Batavia' aan de westkust van Australië in 1629, gevolgd door een autobiografisch relaas over de jeugdervaringen van de schrijver aan boord van een van de laatste zeilende Bretonse vissersschepen.

David Mitchell,

De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet
Amsterdam : Meulenhoff Boekerij, 2018. Rainbow ; 1184. Herdr. Vertaling van The Thousand Autumns of Jacob de Zoet, 2010. Vertaling: Niek Miedema en Harm Damsma.
ISBN: 978-90-290-9303-3.
Een nieuwe ambtenaar van de VOC arriveert op Desima, een eilandje voor de kust van Nagasaki en de enige plaats waar contact met Japan mogelijk is, om er onderzoek te verrichten naar fraude met VOC-eigendommen.

Joyce Tulkens,

Jan Pieterszoon Coen : de bedwinger van Indië
Kampen : Kok Omniboek, 2007.
ISBN: 978-90-5977-197-0.
Het levensverhaal van Jan Pieterszoon Coen (1587-1629) die in dienst van de VOC in Indië opklom tot de hoogste post van gouverneur-generaal en met veel geweld de inheemse bevolking onderwierp.

Simone van der Vlugt,

Het schaduwspel
Amsterdam : Ambo/Anthos, 2018.
ISBN: 978-90-263-3703-1.
De echtgenote van Jan Pieterszoon Coen, gouverneur-generaal van Batavia, beschrijft haar zeereis naar Batavia en het leven daar, waar ze geconfronteerd wordt met hitte en slavernij en een wrede kant van haar toegewijde echtgenoot.

Leo van der Zalm,

Backers branie, of Een VOC-oorlog in Zuid-India
Amsterdam : In de Knipscheer, 1998.
ISBN: 90-6265-451-7.
Twee episoden uit het leven van Cornelis van Meeteren die als tolk de VOC diende tijdens veldtochten in Zuid-India in de eerste helft van de achttiende eeuw.