Mijn Bibliotheek  

Laden...

Canon van de Nederlandse geschiedenis

31. Max Havelaar


In een zolderkamertje en aan een herbergtafel in het logement Au Prince Belge in de Bergstraat in Brussel schreef de uit Nederlands-Indië teruggekeerde ambtenaar Eduard Douwes Dekker in de herfst en de winter van 1859 Max Havelaar of de koffiveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappij. Het boek, een raamvertelling waarin verschillende verhaallijnen in elkaar geweven zijn, verscheen in 1860. De eerste verhaallijn is die van Batavus Droogstoppel, makelaar in koffie, het schoolvoorbeeld van een kleinburgerlijke, fantasieloze, wrekkige man die symbool staat voor de uitbuiting door Nederland van de Nederlands-Indische kolonie. Op een dag krijgt Droogstoppel bezoek van een oud klasgenoot, Sjaalman, die hem vraagt een manuscript uit te geven.

Dan volgt - onderbroken door commentaar van Droogstoppel - het verhaal van dat manuscript, dat in grote lijnen de werkelijke belevenissen vertelt van Eduard Douwes Dekker alias Multatuli alias Max Havelaar in Nederlands-Indië. Assistent-resident Havelaar neemt het op voor de onderdrukte inlanders, de Javanen, maar wordt daarin tegengewerkt door zijn Nederlandse superieuren en lokale regenten die met de Nederlanders gemene zaak maken.

In het boek is ook een aantal inheemse verhalen verweven, zoals de vertelling van Saïdjah en Adinda. Onder dit aangrijpende liefdesverhaal gaat een felle aanklacht schuil tegen de uitbuiting en wreedheden waaronder de Javanen te lijden hebben. Aan het slot van het boek richt Multatuli zich in een vlammend betoog rechtstreeks tot koning Willem III, die als staatshoofd eindverantwoordelijk is voor alle misstanden en corruptie in Nederlands-Indië.

Aanvankelijk werd het boek kritisch ontvangen, maar al snel maakte het furore en werd het vele malen herdrukt, tot de dag van vandaag. Het is inmiddels in meer dan veertig talen uitgebracht. In 1999 werd het door de Indonesische schrijver Pramoedya Ananta Toer in The New York Times betiteld als ‘The Book That Killed Colonialism’.

Edities en bewerkingen van Max Havelaar

Max Havelaar of de koffiveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy. 2 delen
Assen [etc.] : Van Gorcum, 1992. (Monumenta literaria neerlandica ; 6).
90-232-2689-5 en 90-232-2690-9.
Historisch-kritische uitgave van Max Havelaar, bezorgd door Annemarie Kets-Vree, gebaseerd op de laatste tijdens het leven van Multatuli verschenen druk. Deel 1 bevat de roman en deel 2 het notenapparaat en het commentaar. De bijlagen bevatten onder meer een chronologisch overzicht, een woordenlijst, een bibliografie, een namenregister en landkaarten. Het eerste deel werd in 1998, met aantekeningen van de bezorgster, opnieuw uitgebracht door Bert Bakker (zie volgende titel). Deze editie van Max Havelaar is opgenomen in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren en daar te lezen onder deze link.

Max Havelaar of de koffiveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy
Amsterdam : Prometheus, 2015. 5e dr. 1e dr.: 1998. Bezorging: Annemarie Kets.
ISBN: 978-90-446-2848-7.
Deze editie is gebaseerd op de historisch-kritische uitgave in twee delen die in 1992 werd bezorgd door Annemarie Kets. De tekst is die van de laatste door de auteur zelf herziene druk (1881).

Max Havelaar
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2012. 20e dr. (Perpetua). 1ste dr.: 1860.
ISBN: 978-90-253-6947-7.
Een Nederlandse bestuursambtenaar in Indië komt in conflict met een inlandse vorst. De tekst in dit deel in de reeks Perpetua met meesterwerken uit de wereldliteratuur is gebaseerd op de vijfde druk uit 1881, de laatste door de auteur herziene uitgave. Nieuw is een nawoord door Marita Mathijsen.

Max Havelaar : of de koffieveilingen der Nederlandse Handelsmaatschappij
Amsterdam : L.J. Veen, 2008. Bezorging: Marijke Stapert-Eggen. 20e dr.
ISBN: 978-90-204-0918-5.
Deze twintigste druk van een door Marijke Stapert-Eggen bezorgde editie, gebaseerd op de vijfde druk uit 1881, is geïllustreerd met tekeningen van de Gordel van Smaragd.

Max Havelaar, of de koffieveilingen van de Nederlandse Handelmaatschappij
Rotterdam : NRC Boeken, 2010. Hertaling en bewerking: Gijsbert van Es.
ISBN: 978-90-79985-15-9.
Hertaling en bewerking van de oorspronkelijke tekst door NRC-redacteur Gijsbert van Es, die onder meer aan elk hoofdstuk een korte inleiding laat voorafgaan.

Max Havelaar, of De Koffiveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy
Amsterdam : De Bezige Bij, 1987. Bezorging: Willem Frederik Hermans.
ISBN: 90-234-0980-9.
Geannoteerde uitgave naar de vijfde druk van het klassieke werk, bezorgd door Willem Frederik Hermans, in cassette gebundeld met een biografische essay over Multatuli, met de intentie een einde te maken aan de verstarde polemiek rondom hem.

Max Havelaar Multatuli
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2010. Samenstelling: Peter van Zonneveld.
ISBN: 978-90-8964-217-2.
Dit deel uit de serie Tekst in context bestaat uit een korte biografie van Multatuli en een bloemlezing in gemoderniseerde spelling met de belangrijkste gedeelten uit Max Havelaar.

Ger Thijs,

Max Havelaar in het theater
Amsterdam : Lubberhuizen, 2005. (Over Multatuli, jaargang 27, nr. 54)
ISBN: 978-90-5937-085-2.
Aflevering van het tijdschrift Over Multatuli met de tekst van de toneelbewerking van de roman door Ger Thijs, met een beschouwing over de achtergrond van zijn bewerking.

Ander werk van Multatuli

Brieven van Multatuli
Amsterdam : Querido, 1990. Samenstelling: Hugo Brandt Corstius.
ISBN: 90-214-5357-6.
Uit de bijna drieduizend bewaard gebleven brieven van Multatuli koos Hugo Brandt Corstius er honderd (de eerste van 5 december 1842, de laatste van 14 februari 1887) die een beeld geven van het bewogen leven van de auteur en van zijn epistolaire talent.

Duizend-en-eenige hoofdstukken over specialiteiten : the right man on the right place
Leiden : Astoria Uitgeverij, 2014. Herdr. 1e dr.: 1871.
ISBN: 978-94-916181-6-1.
Kritisch commentaar op specialiteiten (vermeende competenties) in het algemeen en met name die in de politiek, met toespelingen op personen uit Multatuli's eigen tijd.

Ik ben zwanger van denkbeelden
Amsterdam : Querido, 1996. (Griffioen). Bezorging en nawoord: Annemarie Kets-Vree.
ISBN: 90-214-0588-1.
Lange brief uit 1851 (negen jaar voor het schrijven van Max Havelaar) van Eduard Douwes Dekker aan zijn jeugdvriend, de uitgever A.C. Kruseman. Door de vermenging van stijlen en genres vertoont de brief al staaltjes van het talent van de latere Multatuli.

‘Men moet van myn gestreken lans, een vlaggestok maken’ : brieven van Multatuli en Tine Douwes Dekker aan de redersfamilie Smit
Amsterdam : Lubberhuizen, 2001.
ISBN: 90-76314-70-5.
Negen voorheen onbekende brieven uit 1868 van Multatuli en zeven van zijn echtgenote uit 1870.

Minnebrieven
Benthuizen : Astoria Uitgeverij, 2015. 1e dr.: 1861.
ISBN: 978-94-91618-27-7.
Min of meer een vervolg op Max Havelaar, gegoten in de vorm van een brievenroman waarin verschillende onderwerpen en stijlfiguren worden gecombineerd en fictie en non-fictie door elkaar lopen.

Multatuli, een zelfportret : het leven van Eduard Douwes Dekker, door Multatuli verteld
Amsterdam : Bert Bakker, 2010. Samenstelling: Dik van der Meulen, Cees Fasseur en Hans van den Bergh.
ISBN: 978-90-351-3436-2.
Drie Multatulikenners hebben aan de hand van fragmenten uit zijn werken een chronologisch zelfportret van hem samengesteld, waarbij de fragmenten door korte informatieve stukjes met elkaar zijn verbonden.

Multatuli’s Woutertje Pieterse : eerste deel
Amsterdam : De Bezige Bij, 2007. Illustraties: Jan Kruis.
ISBN: 978-90-234-2279-2.
De geschiedenis van een dromerige Amsterdamse jongen die zich afzet tegen zijn kleinburgerlijke milieu, was door Multatuli oorspronkelijk gepubliceerd in de zeven bundels Ideën. Deze editie, in verschillende technieken geïllustreerd door Jan Kruis, is gebaseerd op de keuze daaruit die in 1887 door Multatuli’s weduwe Mimi Hamminck Schepel werd gemaakt. Het tweede en laatste deel van deze door Jan Kruis geïllustreerde uitgave verscheen in 2010.

O God, er is geen God! : Multatuli over geloof en godsdienst
Amsterdam : Van Gennep, 2008. Samenstelling: August Hans den Boef en Kees Snoek.
ISBN: 978-90-5515-759-4.
Bloemlezing met de belangrijkste teksten uit het werk van Multatuli tegen wat hij typeerde als ‘de christelijke verdommingsleer’.

Saïdjah en Adinda
Amsterdam : Eenvoudig Communiceren, 2014. 4e dr. (1e dr.: 2007). (Lezen is voor iedereen).
ISBN: 978-90-869601-4-9.
Het verhaal van de geliefden Saïdjah en Adinda uit Max Havelaar, herschreven in eenvoudig Nederlands, met korte zinnen en gemakkelijke woorden.

Saïdjah en Adinda
Rptterdam : Uitgeversmaatschappij Ad. Donker. 2017. 3e druk. 1ste druk: 1988.
ISBN: 978-90-6100-721-0.
Fragment uit Max Havelaar, waarin een Indisch liefdespaar het slachtoffer wordt van het Nederlandsindische koloniale bewind. Met een inleiding door Multatuliaan dr. G.W. Huygens en illustraties van Berenice Noordam.

Verzamelde werken van Multatuli : naar tijdsorde gerangschikte uitgave : deel II : Minnebrieven; Over vrije arbeid in Nederlands-Indië; Indrukken van de dag - 1907
Calbona, 2017.
Teksten waarin Multatuli elkeen aanklaagt die de bevolking van Nederlands-Indië onrecht heeft aangedaan.

Woutertje Pieterse
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2012. Bezorging en nawoord: Dik van der Meulen.
ISBN: 978-90-253-6810-4.
Uitgebreide editie van Woutertje Pieterse, gebaseerd op de door Multatuli’s weduwe samengestelde versie. Bezorger Van der Meulen moderniseerde de spelling, op de typische eigenaardigheden van Multatuli na.

Woutertje Pieterse
Hoorn : Hoogland & Van Klaveren, 2006. Bewerking: Ivo de Wijs.
ISBN: 90-76347-61-1.
Ivo de Wijs bracht de editie van Garmt Stuiveling uit 1950 van deze roman in fragmenten tot minder dan de helft terug, moderniseerde het taalgebruik en verving het open einde door een zelf geschreven slothoofdstuk.

L.G. Abell-van Soest en L.F. Abell,

Multatuli's Minnebrieven na 130 jaar
Amsterdam : Huis aan de Drie Grachten, 1990.
ISBN: 90-6388-192-4.
Analyse van de ‘Minnebrieven’ aan de hand van de aantekeningen en opmerkingen van Multatuli zelf, waarbij in het bijzonder de rol van de mysterieuze 'Fancy' en de verhouding tussen Multatuli en Max Havelaar aan een grondige studie worden onderworpen.

Jan Bank e.a.,

‘Ik heb u den Havelaar niet verkocht’ : Multatuli contra Van Lennep
Amsterdam : Lubberhuizen, 2010.
ISBN: 978-90-5937-239-9.
Negen essays over het conflict tussen Multatuli en Jacob van Lennep over het kopijrecht van Max Havelaar, waarbij het niet alleen om de juridische aspecten maar ook om de maatschappelijke en culturele achtergrond gaat.

Jan Bank en Marita Mathijsen (redactie),

Nederland in de negentiende eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 90-351-2950-4.
In dit derde van de vier delen van Plaatsen van herinnering is van Saskia Pieterse de bijdrage ‘ Brussel: Bergstraat 60 : Multatuli schrijft zijn Max Havelaar’ opgenomen.

Simon Blaas

Horror vacui
[Middelburg] : CBK Zeeland, 2012. Slibreeks ; 140.
ISBN: 978-90-6354-149-1.
Beschrijving van de vier lezingen die Multatuli tussen 1878 en 1881 in Middelburg gaf en drie brieven van de schrijver aan Marie Merdenis van Berlekom, die bij zijn voordracht van 11 maart 1879 aanwezig was en hem in 1885 in Nieder-Ingelheim bezocht.

Eep Francken,

De veelzinnige muze van E. Douwes Dekker
Amsterdam : Van Oorschot, 1990.
ISBN: 90-282-0761-9.
Bundeling van drie studies over leven en werk van Multatuli, respectievelijk over zijn jeugd en de sporen daarvan in zijn latere werk, over de studies over Max Havelaar en over de rol van Fancy, een steeds terugkerende figuur in zijn werk.

Bert Gasenbeek (redactie),

‘Misschien is niets geheel waar... en zelfs dát niet’ : Multatuli: inspiratiebron voor vrijdenkers en humanisten
Breda [etc.] : Papieren Tijger [etc.], 2010.
ISBN: 978-90-6728-254-3.
Beschouwingen over Multatuli als inspirator voor vrijdenkers en humanisten, onder wie hij zijn trouwste aanhangers vond.

Bert Gasenbeek, J.C.H. Blom en J.W.M. Nabuurs (redactie),

God noch autoriteit : geschiedenis van de vrijdenkersbeweging in Nederland
Amsterdam : Boom, 2006.
ISBN: 978-90-8506-358-2.
Bundel met tien artikelen over de geschiedenis van de vrijdenkersvereniging De Dageraad, ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan, met onder meer aandacht voor prominente personen als Multatuli, Anton Constandse, Domela Nieuwenhuis en Aletta Jacobs.

Judit Gera,

Van een afstand : Multatuli's Max Havelaar tegendraads gelezen
Amsterdam [etc.] : Veen, 2001. (Taal & gender ; 4).
ISBN: 90-204-0268-4.
Beschouwing over Max Havelaar op het punt van het kolonialisme en de rolverdeling tussen man en vrouw.

Tristan Haan,

Multatuli's legioen van Insulinde : Marie Anderson, Dek en de anderen
Amsterdam : Lubberhuizen, 1995. De nieuwe engelbewaarder ; 8).
ISBN: 90-73978-26-2.
Onderzoek naar de groep jonge vrouwen die Multatuli om zich heen verzamelde, om hem te helpen zijn politieke ambities in Nederlands-Indië te verwezenlijken.

Hella S. Haasse,

Bij de les : schoolplaten van Nederlands-Indië
Amsterdam : Contact, 2004.
ISBN: 90-254-2374-4.
Herinneringen van de schrijfster aan tempo doeloe aan de hand van oude schoolplaten over Nederlands-Indië.

Willem Frederik Hermans,

De raadselachtige Multatuli
Amsterdam : De Bezige Bij, 1987. 2e herziene dr. 1e dr.: 1976.
ISBN: 90-234-0977-9.
Biografische essay over Multatuli, met de intentie een einde te maken aan de verstarde polemiek rondom hem, in cassette gebundeld met een geannoteerde uitgave naar de vijfde druk van Max Havelaar. Het essay is opgenomen in de collectie van de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) en is er integraal te lezen onder deze link.

Willem Frederik Hermans,

Slechte kritieken gaan nooit verloren, goede ook niet, sinds kort
Amsterdam : De Bezige Bij, 1993.
ISBN: 90-234-3308-4.
Lezing gehouden bij de presentatie van LiteRom, een cd-rom met 40.000 literaire kritieken, waarin de schrijver polemiseert tegen de wetenschappelijke editie van Max Havelaar.

Henk Hillenaar en Walter Schönau (redactie),

Literatuur in psychoanalytisch perspectief : een inleiding met interpretaties van Multatuli's ‘Saïdjah en Adinda’
Amsterdam : Rodopi, 1990.
ISBN: 90-5183-184-6.
Deel 1 uit een serie over psychoanalyse en cultuur, met inleidingen over literatuur en psychoanalyse, gevolgd door een aantal psychoanalytische studies van ‘Saïdjah en Adinda’ uit Max Havelaar, een vertaling van een forumdiscussie over het onderwerp en de integrale tekst van ‘Saïdjah en Adinda’.

Atte Jongstra,

Kristalman : Multatuli-oefeningen
Utrecht [etc.] : De Arbeiderspers, 2012.
ISBN: 978-90-295-7861-5.
Speelse uitweidingen over leven en werk van Multatuli, waaruit ook een beeld van de schrijver zelf opdoemt.

Atte Jongstra,

De multatulianen : 125 jaar Multatuli-verering en Multatuli-hulde
Amsterdam : Nijsen, 1985.
ISBN: 90-70630-13-3.
Met veel onbekende brieven en andere geschriften gelardeerde studie over de verering die Multatuli vanaf zijn debuut in 1860 tot de huidige dag ten deel is gevallen, met daarbij ook aandacht voor het commentaar en de meestal afwijzende reacties van de schrijver zelf.

K. ter Laan,

K. ter Laan's Multatuli encyclopedie
Den Haag : Sdu Uitgeverij Koninginnegracht, 1995.
ISBN: 90-12-08181-5.
Naslagwerk over leven en werk van Multatuli.

Nop Maas,

Multatuli voor iedereen (maar niemand voor Multatuli)
Nijmegen : Vantilt, 2000.
ISBN: 90-75697-12-0.
Systematisch onderzoek naar de contemporaine reacties op Max Havelaar, waaruit blijkt dat Multatuli door verschillende belangengroepen voor hun karretje werd gespannen, een tendens die ook in de latere reacties is waar te nemen.

Dik van der Meulen,

Multatuli : leven en werk van Eduard Douwes Dekker
Amsterdam : SUN, 2002. 3e dr. 1ste dr.: 2002.
ISBN: 90-5875-202-X.
Handelseditie van een proefschrift dat op een voortreffelijke manier een analyse biedt van de enorme hoeveelheid publicaties over het leven van Multatuli.

Rob Nieuwenhuys,

De mythe van Lebak
Amsterdam : van Oorschot, 1987.
ISBN: 90-282-0662-0.
Polemisch essay vanuit indocentrische optiek over de ware toedracht van de gebeurtenissen in Lebak in het voorjaar van 1856, waarin Douwes Dekker gebrek aan begrip voor de plaatselijke adat wordt aangewreven.

J.J. Oversteegen,

De redelijke natuur : Multatuli's literatuuropvatting
Utrecht : H&S, 1987. (Kavels ; 5).
ISBN: 90-6194-416-3.
Bloemlezing van de poëticale uitspraken in het oeuvre van Multatuli. In de analyse daarvan staan de begrippen fancy/Fancy en natuur/Natuur, kernbegrippen met betrekking tot intuïtie, verbeelding en werkelijkheid, centraal.

Tom Phijffer,

Het gelijk van Multatuli : het handelen van Eduard Douwes Dekker in rechtshistorisch perspectief
Amsterdam : Lubberhuizen, 2000.
ISBN: 90-76314-42-X.
Studie vanuit juridisch perspectief over de handelwijze van de assistent-resident in de kwestie Lebak, later door hem onder het pseudoniem Multatuli verwerkt in Max Havelaar.

Saskia Pieterse,

De buik van de lezer : over spreken en schrijven in Multatuli's Ideën
Nijmegen : Vantilt, 2008.
ISBN: 978-94-6004007-8.
Deze handelsuitgave van een proefschrift is de eerste zelfstandige publicatie over de Ideën die Multatuli tussen 1862 en 1877 in zeven bundels publiceerde.

Maarten Prak (redactie),

Nederland in de zeventiende en achttiende eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 978-90-351-2990-0.
In dit tweede van de vier delen van Plaatsen van herinnering is van Gerrit Knaap de bijdrage ‘Ambon: vesting Amsterdam : specerijen uit de Indische archipel opgenomen.

Redactie Noordhoff Atlasproducties,

De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. Nederlands-Indië en Multatuli komen aan bod in de pagina’s 336-339.

F. Springer e.a.,

Er is niets poëtischer dan de waarheid : schrijvers over Multatuli
Amsterdam : Contact, 1986.
ISBN: 90-254-6580-3.
Bundel waarin auteurs hun eerste contact met het werk van Multatuli en de betekenis daarvan voor hen persoonlijk beschrijven. Met bijdragen van F. Springer, Willem Frederik Hermans,Kees Fens, Mensje van Keulen, Cornelis Verhoeven, Jan Blokker, Hans Warren, Nico Scheepmaker, D. Hillenius, Karel van het Reve, Pramoedya Ananta Toer, Eva en J.M.A. Biesheuvel, Jan Siebelink, Rudolf Geel, Hella S. Haasse, Hermine de Graaf, A. Alberts, Marten Toonder, Belcampo, Hans Vervoort, Marion Bloem, Adriaan van der Veen, Margaretha Ferguson, Annie van den Oever, Ger Verrips, Maarten 't Hart en Ivan Wolffers.

Vincent Stolk (redactie),

Jaarboek Multatuli 2015
Hilversum : Verloren, 2016.
ISBN: 978-90-8704-581-4.
Dit jaarboek bevat bijdragen van het symposium Klokkenluider of querulant? Multatuli en andere klokkenluiders, aangevuld met enkele andere artikelen en de vaste rubrieken.

Hans van Straaten,

Multatuli, van blanke radja tot bedelman : een schrijversleven
Amsterdam : Lubberhuizen, 1995.
ISBN: 90-73978-43-2.
Biografie die beoogt een nieuw licht te werpen op het leven van Multatuli, in het bijzonder op de jaren van zijn schrijverschap.

Paul van ’t Veer,

Het leven van Multatuli
Amsterdam : De Arbeiderspers, 1979.
ISBN: 90-295-5110-0.
Eerste deel van wat was beoogd als de eerste volledige biografie van Multatuli, die echter door het overlijden van de auteur niet kon worden voltooid. Deel 1 schetst een nauwgezet beeld van afkomst en opvoeding van Multatuli en de tijd waarin hij leefde, en gaat tot en met het schrijven van Max Havelaar in 1860.

Philip Vermoortel,

Multatuli in Vlaanderen
Wommelgem : Den Gulden Engel, 1987.
ISBN: 90-5035-143-3.
Essay over de bezoeken die Multatuli bracht aan Vlaanderen en over zijn verhouding tot de Vlaamse Beweging.

Philip Vermoortel,

De schrijver Multatuli
Den Haag : Sdu Uitgeverij Koninginnegracht, 1995.
ISBN: 90-12-08182-3.
Studie over het veelbewogen leven maar in het bijzonder over de denkbeelden van Multatuli, vrijdenker in het land van de dominees.

Jos van Waterschoot,

Helaas, ik ben 'n Amsterdammer : een literaire wandeling door het Amsterdam van Multatuli
Amsterdam : Lubberhuizen, 2007. 3e herziene dr. 1ste dr.: 1995.
ISBN: 978-90-5937-157-6.
Een korte en een lange wandeling die vanaf het Multatuli Museum langs allerlei plaatsen voeren die een meer of minder belangrijke rol hebben gespeeld in leven en werk van de auteur.

Jos van Waterschoot,

Multatuli : een iconografie
Hoorn : Hoogland & Van Klaveren, 2008. 2e dr.
ISBN: 978-90-76347-98-1.
Aan de hand van meer dan tweehonderd vaak paginagrote illustraties schetst de conservator van het Multatuli Museum een beeld van het leven van de schrijver.

Jan Wolkers,

Een paradijsvogel boven het aardappelloof
Breda : De Geus, 1990. Bijdr. 1e dr.: 1987.
ISBN: 90-70610-37-X.
Twee korte essays over de kennismaking van de auteur met het werk van Multatuli, over de rol die Multatuli in zijn leven heeft gespeeld en over zijn visie op de schrijver en zijn werk.

Martijn Adelmund,

Max Havelaar met zombies
Amsterdam : Luitingh Sijthoff Fantasy, 2016.
ISBN: 1121407.
Hervertelling van de Max Havelaar, waarin naast koffie, buffels en een Japanse steenhouwer ook zombies een rol spelen. De hoofdpersoon, Max Havelaar, komt er al snel na zijn aankomst achter dat zombies het land terroriseren.

Nelleke Noordervliet,

Tine, of de dalen waar het leven woont
Amsterdam : Olympus, 2016. 12e druk. 1ste druk: 1987.
ISBN: 978-90-467-0565-0.
Gefingeerde dagboeknotities die Tine, Everdine van Wijnbergen, de eerste vrouw van Multatuli, gedurende de laatste maanden van haar leven bijhield.

DVD

Fons Rademakers (regie), Max Havelaar
S.l. : A-film Home Entertainment, 2003. 1 dvd (170 min.).
Videoversie van de film die Fons Rademakers, met onder meer Peter Faber, in 1976 naar de roman maakte.

Job Cohen (voorlezer),

Max Havelaar
Amsterdam : Rubinstein, 2010. 7 cd’s (8 uur).
ISBN: 978-90-476-1002-1.
Integrale weergave van het boek in de bewerking en hertaling door Gijsbert van Es, voorgelezen door Job Cohen.

Marlies Cordia (regie),

Max Havelaar : naar de roman van Multatuli
Vreeland : HoorSpelFabriek, 2010.
ISBN: 978-90-77858-39-4.
Hoorspel naar het boek van Multatuli, onder regie van Marlies Cordia, met Jaap Spijkers, Peter Faber, Antonie Kamerling en Isa Hoes.

Thom Hoffman (voorlezer)

Saïdjah en Adinda
Amsterdam : Cossee, 2006. 1 cd (54 min.).
ISBN: 90-5936-117-2.
Het klassieke verhaal uit Max Havelaar, voorgelezen door acteur Thom Hoffman.

Ivo de Wijs (bewerker en voorlezer)

Woutertje Pieterse
Hoorn : Hoogland & Van Klaveren, 2007. 6 cd’s (316 min.).
ISBN: 90-76347-75-1.
Ivo de Wijs bracht de editie van Garmt Stuiveling uit 1950 tot minder dan de helft terug, moderniseerde het taalgebruik, verving het open einde door een zelf geschreven slothoofdstuk en las voor dit luisterboek het resultaat zelf voor.