Canon van de Nederlandse geschiedenis

36. De Stijl


[Contra-compositie met dissonanten XVI - Theo van Doesburg, 1925, Gemeentemuseum Den Haag]

De Stijl was zowel een groep kunstenaars als een maandblad. Beide werden opgericht in 1917, in de chaos van de Eerste Wereldoorlog. Het maandblad zou blijven bestaan tot 1931 toen de oprichter, de schilder Theo van Doesburg, stierf. Daarna viel ook de groep uiteen. De kunstenaars van De Stijl vormden geen vaststaande groep aangezien de samenstelling regelmatig wisselde. Twee van de belangrijkste leden, de architect Gerrit Rietveld en de schilder Piet Mondriaan, hebben elkaar zelfs nooit ontmoet.

Al was De Stijl sterk internationaal georiënteerd, toch was de stroming hecht in de Nederlandse traditie verankerd. Zo meende de kunsthistoricus H.L.C. Jaffé dat het streven van De Stijl naar abstractie, schoonheid en zuiverheid thuishoort in de traditie van de beeldenstorm en van de sobere, calvinistische kunst die in de zeventiende eeuw werd gemaakt door schilders als Vermeer, Saenredam en De Hooch. Hij zag zelfs overeenkomst tussen de kunst van De Stijl en het streven van de Nederlanders de natuur de baas te zijn. Het Nederlandse landschap, met de precieze en geometrische vormen, de rechte lijnen en waterwegen, doet denken aan een schilderij van Mondriaan. Geometrie en precisie, abstractie en zuiverheid werden al eeuwen lang in Nederland nagestreefd en dat kun je terugvinden in de kunstwerken van De Stijl.

Niet alleen moesten de hoeken en de lijnen recht zijn, de kunstenaars van De Stijl gebruikten bovendien alleen de drie primaire kleuren (rood, blauw en geel) en de drie 'niet-kleuren' (zwart, grijs en wit). Zo is het onderstel van de beroemde 'rood-blauwe stoel' uit 1918 van Gerrit Rietveld geel en zwart. Kleuren die je bijvoorbeeld ook terugziet in het werk van Dick Bruna. De schepper van Nijntje werd inderdaad beïnvloed door De Stijl, maar week af van de strenge uitgangspunten door groen te gebruiken en ronde lijnen te tekenen.

De inhoudelijke opdracht die de kunstenaars van De Stijl zichzelf stelden, was dat kunst niet de werkelijkheid moet weergeven. Zij beeldt de harmonie uit die volgens hen de wet is van het heelal. De harmonieuze rechte lijnen en heldere kleuren weerspiegelen niet de stemming van de kunstenaar, maar moeten het publiek op weg helpen naar waarheid en zuiverheid.

Anton Antonissen en Evert van Straaten,

De Stijl : 100 jaar inspiratie : de nieuwe beelding en de internationale kunst 1917-2017
Zwolle : Waanders Uitgeverij, 2016.
ISBN: 978-94-626-2085-8.
Geschiedenis van De Stijl – van 1917 tot 2017 – als kunststroming en bron van inspiratie. De inspiratiebron die De Stijl voor Nederlandse en internationale kunst is geweest, wordt in dit boek voor het eerst in kaart gebracht. Het biedt bovendien een overzicht van de de tentoonstellingen die in 2017 te zien zijn.

Astrid Becker, Laura Bertens, Susanne Deicher,

Mondriaan en Nolde in de natuur
Winterswijk : Villa Mondriaan, 2015.
ISBN: 978-94-626-2041-4.
Confrontatie tussen het vroege werk van Emil Nolde (1867-1956) en Piet Mondriaan (1872-1944), waarbij de focus ligt op de kunstenaars als tijdgenoten, hun achtergrond en opvoeding en de manier waarop we deze aspecten terugzien in hun schilderkunst.

Carel Blotkamp,

Mondriaan : destructie als kunst
Zwolle : Waanders, 1994.
ISBN: 90-6630-485-5.
Monografie over de Nederlandse schilder (1872-1944), wiens theoretische, meditatieve visie op de kunst de basis vormde van De Stijl die hij in 1917 met Theo van Doesburg, J.J.P. Oud en anderen oprichtte.

Carel Blotkamp e.a.,

De vervolgjaren van De Stijl 1922-1932
Amsterdam [etc.] : Veen, 1996.
ISBN: 90-254-0712-9.
Analyse van de theorieën en artistieke voortbrengselen van De Stijl als beweging, als tijdschrift en als idee, gebaseerd op gedetailleerd bronnenonderzoek. Vervolg op De beginjaren van De Stijl : 1917-1922 (Reflex, 1982), dat dezelfde auteurs onder leiding van kunstcriticus Carel Blotkamp hadden gemaakt als studenten kunstgeschiedenis.

August Hans den Boef en Sjoerd van Faassen,

Van De Stijl en Het Overzicht tot De Driehoek : Belgisch-Nederlandse netwerken in het modernistische interbellum
Antwerpen : Garant, 2013.
ISBN: 978-90-441-3041-6.
Na de Eerste Wereldoorlog ontstonden er Belgisch-Nederlandse netwerken van modernistische kunstenaars, onder wie Theo van Doesburg, J.J.P. Oud, Jozef Peeters en Michel Seuphor. Zij werkten samen in gemeenschappelijke projecten, bespraken elkaars werk in de ter beschikking staande media en construeerden zo hun reputaties.

Maarten van Bommel, Hans Janssen en Ron Spronk (redactie),

Victory Boogie Woogie uitgepakt
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2012.
ISBN: 978-90-896437-1-1.
Resultaten van het onderzoek naar de ontstaansgeschiedenis van Piet Mondriaans schilderij 'Victory Boogie Woogie' en naar de huidige conditie van het doek.

Jan Bor,

Mondriaan filosoof
Amsterdam : Bert Bakker Prometheus, 2015.
ISBN: 978-90-351-4065-3.
Mondriaan heeft ook tot het einde van zijn leven teksten geschreven. Daarin zet hij in filosofische taal uiteen dat zijn beeldende werk een uitdrukking is van zijn visie op de werkelijkheid. In die zin is hij, zowel beeldend als schrijvend, filosoof.

Christoph Brockhaus en Hans Janssen,

Voor een nieuwe wereld : Georges Vantongerloo en zijn omgeving van Piet Mondriaan tot Max Bill 1886-1965
Den Haag [etc.] : Gemeentemuseum Den Haag [etc.], 2009.
ISBN: 978-90-6730-141-1.
Ruim geïllustreerde catalogus bij een tentoonstelling in onder meer het Haags Gemeentemuseum (23 januari 2010 t/m 15 mei 2010) over de Vlaamse schilder, beeldhouwer en ontwerper Georges Vantongerloo (1886-1965), lid van De Stijl. Het in 2002 verschenen Georges Vantongerloo : het heelal in de huiskamer en de Nieuwe Beelding van De Stijl = the universe in the living room in the Space of De Stijl van Marek Wieczorek (Utrecht : Centraal Museum) is een studie naar de artistieke en filosofische uitgangspunten van Vantongerloo.

Dolf Broekhuizen,

De Stijl toen, J. J. P. Oud nu : de bijdrage van architect J.J.P. Oud aan herdenken, herstellen en bouwen in Nederland (1938-1963)
Rotterdam : NAi Uitgevers, 2000.
ISBN: 90-5662-193-9.
Studie van het latere werk van J.J.P. Oud aan de hand van elf projecten die dateren van na zijn ontwerp voor het hoofdkantoor van Shell in Den Haag. Vóór dit omslagpunt in zijn carrière was hij via zijn aandeel in De Stijl een toonaangevende architect in de Moderne Beweging. Over dat omstreden ontwerp schreef Dolf Broekhuizen, samen met Ed Taverne, eerder Het Shell-gebouw van J.J.P. Oud : ontwerp en receptie (NAi Uitgevers, 1995).

Kees Broos,

Mondriaan, De Stijl en de Nieuwe Typografie
Amsterdam [etc.] : De Buitenkant [etc.], 1994.
ISBN: 90-70386-65-8.
Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Museum van het Boek in Den Haag (12 november 1994 t/m 15 januari 1995) over de rol van Piet Mondriaan bij de ontwikkeling in de jaren twintig en dertig van de ‘Nieuwe Typografie’, een kunstuiting die in Nederland werd vormgegeven in het tijdschrift De Stijl.

Marjory Degen (redactie),

De kleuren van De Stijl
Amersfoort : Kunsthal KAdE, 2017.
ISBN: 978-94-90153-25-0.
Catalogus uitgegeven ter gelegenheid van de tentoonstelling De kleuren van De Stijl, over kleur als autonoom beeldend middel in de moderne kunst, in Kunsthal KAdE van 6 mei 2017 tot 3 september 2017.

Susanne Deicher,

Mondriaan en Nolde in de natuur
Winterswijk : Villa Mondriaan, 2015.
ISBN: 978-94-626-2041-4.
Emil Nolde en Piet Mondriaan spelen elk een grote rol in de ontwikkeling van de moderne kunstgeschiedenis. Dit boek brengt voor het eerst een confrontatie tussen hun beider (vroege) werk.

Susanne Deicher,

Piet Mondriaan, 1872-1944 : composities op het lege vlak
[Köln] : Taschen, 2015. Herdruk. 1ste druk: 1994.
ISBN: 978-3-8365-5975-1.
Voor een groot publiek toegankelijke introductie op leven en werk van Mondriaan door een Duitse kunsthistorica die op Mondriaan en het protestantisme promoveerde. Met vele, vaak paginagrote afbeeldingen.

Rob Dettingmeijer, Marie-Therese van Thoor en Ida van Zijl,

Rietvelds universum
Rotterdam : NAi Uitgevers, 2010.
ISBN: 978-90-5662-745-4.
Overzicht in woord en beeld van leven en werk van de vernieuwende Nederlandse architect en meubelontwerper Gerrit Th. Rietveld (1888-1964), lid van De Stijl.

Wim van den Doel (redactie),

Nederland in de twintigste eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2005.
ISBN: 90-351-2856-7.
In dit vierde en laatste deel van Plaatsen van herinnering is van Hans Janssen de bijdrage ‘Den Haag: het Gemeentemuseum : Nederland en Mondriaan’ opgenomen.

Theo van Doesburg,

Naar een beeldende architectuur
Nijmegen : SUN, 1983.
ISBN: 90-6168-208-8.
Serie opstellen, oorspronkelijk in de periode tot 1924 in verschillende tijdschriften gepubliceerd, van Theo van Doesburg, beeldend kunstenaar, schrijver en grondlegger van de Stijl.

Theo van Doesburg en Antony Kok,

‘De Stijl overal absolute leiding’ : de briefwisseling tussen Theo van Doesburg en Antony Kok
Bussum : Thoth, 2008.
ISBN: 978-90-6868-457-5.
Briefwisseling tussen de kunstenaar Van Doesburg (1883-1931), oprichter van De Stijl en spoorwegklerk, dichter/wijsgeer Antony Kok (1882-1969). Wat hen bond, was een gemeenschappelijk streven naar een nieuwe mens en een nieuwe samenleving.

Theo van Doesburg,

Theo van Doesburg : een nieuwe kijk op leven, kunst en technologie
Brussel : Mercatorfonds, 2016.
ISBN: 978-94-623-0124-5.
Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel (26 februari tot en met 29 mei 2016): over het werk van de mede-grondlegger van De Stijl en andere kunstenaars, aangevuld met enkele essays.

Peter Drijver en Johannes Niemeijer,

Rietveld meubels om zelf te maken = How to construct Rietveld furniture
Bussum : Thoth, 2001. 3e dr. 1e dr.: 1986.
ISBN: 90-6868-280-6.
Beschrijvingen met werktekeningen van ruim dertig door Rietveld ontworpen meubelstukken.

Catja Edens (redactie),

Rietvelds Robijnhof : de geschiedenis van een moderne Utrechtse buurt
Bussum : Thoth, 2008.
ISBN: 978-90-6868-481-0.
Door renovaties waren de typische Rietveld-kenmerken als gekleurde onderlichten in helder rood, geel en blauw in de portiekflats aan het Utrechtse Robijnhof verloren gegaan. Deze uitgave geeft een beeld van het herstel van zijn erfenis in de jaren 2005 tot 2008.

Jessica van Geel,

I love you, Rietveld
Amsterdam : Lebowski, 2018.
ISBN: 978-90-488-3703-8.
Het verhaal over de (geheime) liefde tussen de vermaarde ontwerper en architect Gerrit Rietveld en Truus Schröder. Veertig jaar lang hadden zij een relatie. Zij stimuleerde zijn talent en was zijn artistieke geweten, en samen bouwden ze ondere andere het wereldberoemde Rietveld Schröderhuis in Utrecht.

Paul Groenendijk, Piet Vollaard en Peter de Winter,

De Stijl Gids Nederland : 100 plekken om te bezoeken : architectuur, beeldende kunst, Rietveld, musea, Van Doesburg, Mondriaan : handige reisgids
Rotterdam : Nai010 uitgevers, 2017.
ISBN: 978-94-620-8308-0.
De honderd belangrijkste gebouwen, monumenten en plekken van De Stijl bijeengebracht in een handzame en toegankelijke gids.

Léon Hanssen,

De schepping van een aards paradijs : Piet Mondriaan 1919-1933
Amsterdam : Querido, 2015.
ISBN: 978-90-214-5810-6.
Biografie van de Nederlandse schilder over de periode 1919-1933, de jaren van zijn klassieke abstracte schilderstijl, gekenmerkt door zwarte verticale en horizontale lijnen en vierkante vlakken in de primaire kleuren of in zwart, wit of grijs.

Jan de Heer,

Rietveld & Curaçao : een modern architect op een Caraïbisch eiland
Rotterdam : 010, 2011.
ISBN: 978-90-6450-774-8.
Beschrijving en analyse van de zes ontwerpen die Gerrit Rietveld tussen 1949 en 1960 heeft gemaakt voor gebouwen en interieurs op Curaçao.

Hans L.C. Jaffé,

Mondriaan
Naarden : V+K Publishing, 1994. Vertaling van Piet Mondrian (1985).
Monografie over leven en werk van Mondriaan waarin de nadruk ligt op zijn in de visie van de auteur onontkoombare en rechtlijnige ontwikkeling tot abstract kunstenaar.

Hans Janssen e.a.,

Cézanne, Picasso, Mondriaan : in nieuw perspectief
Zwolle : Waanders, 2009.
ISBN: 978-90-400-8636-6.
Catalogus bij een tentoonstelling in het Gemeentemuseum in Den Haag (17 oktober 2009 t/m 24 januari 2010) over de ontwikkeling in de moderne kunst, waarbij Pablo Picasso inspiratie vond bij Paul Cézanne en Piet Mondriaan bij zowel Cézanne als Picasso.

Hans Janssen,

Mondriaan in Amsterdam : 1892-1912
Bussum : Thoth, 2013.
ISBN: 978-90-6868-634-0.
De ontwikkeling van Mondriaan in de periode dat hij in Amsterdam verbleef. Verscheen bij de gelijknamige tentoonstelling in het Amsterdam Museum (11 oktober 2013 tot en met 5 januari 2014).

Hans Janssen,

Mondriaan in het Gemeentemuseum Den Haag
Den Haag : Gemeentemuseum, 2008.
ISBN: 978-90-400-8443-0.
In deze catalogus zijn alle schilderijen en tekeningen van Mondriaan in de collectie van het Gemeentemuseum voor het eerst in kleur afgebeeld en stuk voor stuk gedocumenteerd, met veel bijzondere eigenaardigheden en een rijkdom aan technische gegevens.

Hans Janssen,

Mondriaan en het kubisme : Parijs 1912-1914
Bussum : Thoth, 2014.
ISBN: 978-90-6868-643-2.
Dit boek laat zien hoe eigenzinnig het nieuwe werk van Mondriaan was, en hoe divers de werken zijn die onder de noemer kubisme vallen. Voor het eerst wordt de doorwerking van het kubisme in Nederland in kaart gebracht. Publicatie bij de tentoonstelling Mondriaan en het kubisme, Parijs 1912-1914 in het Gemeentemuseum in Den Haag (25 januari tot en met 11 mei 2014).

Hans Janssen,

Piet Mondriaan : een nieuwe kunst voor een ongekend leven : een biografie
Amsterdam : Hollands Diep, 2016.
ISBN: 978-90-488-3358-0.
Aan de hand van een nauwgezette reconstructie van de werkelijke gebeurtenissen, wordt Mondriaan in deze biografie gevolgd als de man die Nederland ontvluchtte en het moderne leven voluit omarmde, die beschouwend de schilderkunst en het leven liefhad, met alles wat daaraan vast zat, die conservatisme en nazi-terreur trotseerde en die zo de moderniteit waarin wij nu leven verregaand hielp formuleren.

Hans Janssen,

Piet Mondriaan & Bart van der Leck : de uitvinding van een nieuwe kunst : Laren 1916-1918
Den Haag : Gemeentemuseum, 2017.
ISBN: 978-94-625-8193-7.
Piet Mondriaan en Bart van der Leck stonden aan de basis van grote vernieuwingen in de schilderkunst. Primaire kleuren, horizontalen en verticalen moesten uitdrukking geven aan een nieuw besef van kunst. Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag (11 februari tot en met 21 mei 2017).

Hans Janssen en Michael White,

Het verhaal van De Stijl : van Mondriaan tot Van Doesburg
Antwerpen [etc.] ; Ludion, 2011.
ISBN: 978-94-6130-001-0.
Met veel foto’s, historische documenten, anekdotes en krantenknipsels gelardeerd standaardwerk dat een overzicht biedt van het beste dat De Stijl, de Nederlandse kunststroming die een brug sloeg tussen kunst, vormgeving, architectuur en samenleving, heeft voortgebracht.

Cees W. de Jong (samenstelling),

De ateliers van Piet Mondriaan : Amsterdam, Laren, Parijs, London, New York
[Amsterdam] : Amsterdam University Press, 2015.
ISBN: 978-90-896489-8-3.
Voor Mondriaan waren zijn ateliers veel meer dan alleen een werkplek. Het waren kunstwerken op zich, waarvan de inrichting hem de gelegenheid bood zijn ideeën over kunst en harmonie te demonstreren.

Cees W. de Jong (samenstelling),

Piet Mondriaan : leven en werk
Amsterdam : A.W. Bruna Uitgevers, 2015.
ISBN: 978-94-00-50082-2.
Een visuele reis door het leven van Piet Mondriaan die via Winterswijk, Amsterdam, Brabant, Twente, Zeeland, Laren-Blaricum, Parijs en Londen naar New York voert. Een selectie van de circa 240 belangrijkste schilderijen wordt afgebeeld in kleur, inclusief ondersteunende informatie, persoonlijke foto's en documenten.

Cees W. de Jong, Katjuscha Otte en Ingelies Vermeulen (samenstelling),

Piet Mondriaan : evolutie
Gorredijk : Bornmeer, 2017.
ISBN: 978-90-5615-395-3.
De weg naar abstractie die Piet Mondriaan in zijn werk doormaakte, wordt in dit boek getoond aan de hand van opeenvolgende periodes in het leven van de kunstenaar. De belangrijkste schilderijen, persoonlijke foto's en twee essays geschreven door Piet Mondriaan zelf, zijn prachtig gevisualiseerd en gedocumenteerd, met passende bijschriften.

Marijke Küper,

De stoel van Rietveld = Rietveld’s Chair
Rotterdam : NAI Uitgevers/Publishers, 2011.
ISBN: 978-90-5662-778-2.
Geschiedenis in woord en beeld van de wereldberoemde rood-blauwe stoel naar ontwerp van Gerrit Rietveld, met een overzicht van alle bekende vooroorlogse exemplaren.

Marijke Küper en Ida van Zijl,

Gerrit Th. Rietveld 1888-1964 : het volledige werk
Utrecht : Centraal Museum, 1992.
ISBN: 90-73285-16-X.
Catalogus bij een tentoonstelling in onder meer het Centraal Museum in Utrecht (28 november 1992 t/m 21 februari 1993) die in 681 nummers een overzicht biedt van het vrijwel totale werk van Rietveld.

J.L. Locher,

Piet Mondriaan : Victory Boogie Woogie
Den Haag [etc.] : Gemeentemuseum [etc.], 2000.
ISBN: 90-400-9480-2.
De auteur, de toenmalige directeur van het Gemeentemuseum in Den Haag, gaat in op de betekenis van het in 1998 voor tachtig miljoen gulden voor dat museum aangekochte schilderij Victory Boogie Woogie van Mondriaan.

Piet Mondriaan,

Mondriaan compleet
Aplhen aan den Rijn : Atrium, 2001.
ISBN: 90-6113-929-5.
Chronologisch overzicht in afbeeldingen van het complete oeuvre van Mondriaan, vanaf de vroege figuratieve tot de late kubistische en abstracte werken.

Bertus Mulder,

Gerrit Thomas Rietveld : schets van zijn leven, denken en werken
Nijmegen : SUN, 1994.
ISBN: 90-6168-421-8.
Ruim geïllustreerde biografische schets van Rietveld, opgebouwd rond de begrippen leven, denken en werk. Een Engelse editie van het boek is in 2010 bij SUN verschenen.

Bertus Mulder en Ida van Zijl,

Rietveld Schröder Huis
Bussum : V+K Publishing, 1996.
ISBN: 90-6611-741-9.
Ontwerp, bouw, inrichting en gebruik van het Schröderhuis in Utrecht naar ontwerp van Gerrit Rietveld (1888-1964), waarbij ook meer persoonlijke verhalen en anekdotes aan bod komen.

Marcel van Ool, Anton van Haperen en Matthijs Schouten,

Zeeuws licht : Domburg en Mondriaan
Zeist : Stichting Uitgeverij KNNV, 2007.
ISBN: 978-90-5011-256-7.
Van de kunstenaars die het uitzonderlijke licht van Domburg hadden ontdekt, is Mondriaan die er de weg naar de abstractie vond, de beroemdste.

Alied Ottevanger,

De Stijl in Tilburg : over de vriendschap tussen Theo van Doesburg en Antony Kok
Amsterdam : Stokerkade cultuurhistorische uitgeverij, 2007.
ISBN: 978-90-79156-01-6.
De vriendschap tussen Theo van Doesburg en Anthony die elkaar in 1914 in Tilburg ontmoetten, vormde een belangrijke pijler van De Stijl.

Redactie Noordhoff Atlasproducties,

De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. Over De Stijl gaat het in de pagina’s 412-413.

Thijs Rinsema,

Brieven over kunst, De Stijl, het leven en de dood : de correspondentie tussen Theo van Doesburg en de broers Rinsema van 1915-1931
20 Leafdesdichten BV Bornmeer, 2017.
ISBN: 978-90-5615-408-0.
De correspondentie tussen Theo van Doesburg en de broers Rinsema geeft een doorkijk in hun persoonlijke dilemma’s ten tijde van grote maatschappelijke veranderingen. Het moest eerlijker, socialer en de kunst zakelijker zonder versierselen. Dat het lang niet altijd meeviel blijkt uit hun brieven, geschreven in de periode 1915-1931, waarin uitvoerig van gedachten werd gewisseld over kunst, De Stijl, het leven en de dood.

G.H. Rodijk,

De huizen van Rietveld
Zwolle : Waanders, 1991. Foto's: Eva Besnyö e.a.
ISBN: 90-6630-272-0.
Na het Rietveld-Schröder huis in 1924, dat wordt gezien als het voorbeeld van de architectuur van De Stijl, heeft Rietveld nog meer dan honderd woonhuizen ontworpen, waarvan hier een overzicht in woord en beeld wordt geboden.

Marjolein van Rotterdam,

Werelderfgoed van Nederland : Unesco-monumenten van nu en de toekomst
Hilversum : Lias, 2011.
ISBN: 978-90-8803-000-0.
Overzicht van de negen door de Unesco erkende werelderfgoedmonumenten, waaronder de droogmakerij Beemster, het Rietveld-Schröderhuis en de Amsterdamse grachtengordel.

Huibert Schijf en Edward van Voolen (redactie),

Gedurfd verzamelen : van Chagall tot Mondriaan
Zwolle : Waanders, 2010.
De opkomst en bloei van het kunst verzamelen in de jaren 1885-1940, in het bijzonder door drie joodse verzamelaars die de visie hadden dan nog relatief onbekende kunstenaars te steunen als Piet Mondriaan, Jozef en Isaac Israels en Marc Chagall.

Jan Stap,

Piet Mondriaan : zijn levensverhaal : zijn jeugd, zijn mentor, zijn spiritualiteit, zijn wonen en werken, zijn vriendschappen en het timmeren van een wiegje
Doetinchem : Stichting Staring Instituut, 2011.
ISBN: 978-90-73667-92-1.
Relaas van de jeugdjaren van Piet Mondriaan, waarin hij sterk werd beïnvloed door zijn bejaarde mentor, de Amsterdamse schilder-pedagoog Jan Braet von Überfeldt.

Ed Taverne, Cor Wagenaar en Martien de Vletter,

J.J.P. Oud : poëtisch functionalist, 1890-1963 : compleet werk
Rotterdam : NAi Uitgevers, 2001.
ISBN: 90-5662-198-X.
Overzicht van het werk van de Nederlandse architect die geldt als een van de grondleggers van de Internationale Moderne Beweging.

Carsten-Peter Warncke,

Het ideaal als kunst : De Stijl 1917-1931
Keulen [etc.] : Taschen, 1990. Vertaling van Das Ideal als Kunst (1990). Vertaling: Ronald Noppers.
ISBN: 3-8228-7773-5.
Geschiedenis van het toonaangevende tijdschrift op het gebied van kunst, architectuur en design, waarrond Nederlandse, Belgische en Duitse kunstenaars waren gegroepeerd.

Marek Wieczorek,

Georges Vantongerloo : het heelal in de huiskamer en de nieuwe Beelding van De Stijl
Utrecht : Centraal Museumm, 2002.
ISBN: 90-73285-92-5.
Studie naar de artistieke en filosofische uitgangspunten van het werk van de Vlaamse beeldend kunstenaar (1886-1965) als lid van De Stijl-groep.

Ida van Zijl,

Rietveld in Utrecht
Utrecht : Centraal Museum, 2001. Teksten in het Engels en het Nederlands.
ISBN: 90-73285-82-8.
Door de conservator van het Centraal Museum in Utrecht, beheerder van Rietvelds beroemdste ontwerp, het Rietveld-Schröder huis en het Rietveldarchief, geschreven gids met alle ontwerpen van Rietveld in Utrecht.

Ida van Zijl en Bertus Mulder,

Het Rietveld Schröderhuis : de voorgeschiedenis, het huis als woning, het huis als monument
Utrecht : Matrijs, 2009.
ISBN: 978-90-5345-377-3.
Uitvoerige beschrijving van het Rietveld Schröderhuis, waarin zowel de voorgeschiedenis als het ontwerp, de bouw en het gebruik van het huis en de status van het huis als monument en icoon aan bod komen.

Max Dendermonde,

Mondriaan, de man die de charleston danste : roman
Baarn : De Prom, 1994.
ISBN: 90-6801-383-1.
Een Berlijnse student komt, op weg naar Amerika, in 1935 in Parijs in contact met de Nederlandse schilder Piet Mondriaan (1872-1944). Centraal staat Mondriaans Parijse periode, al wordt telkens teruggegrepen op zijn verblijven in Domburg.