Mijn Bibliotheek  

Laden...

Canon van de Nederlandse geschiedenis

39. Anne Frank / Jodenvervolging


Anne Frank werd in 1929 geboren in een Joods gezin in Frankfurt. Toen Hitler in 1933 in Duitsland aan de macht kwam, begon hij meteen met het verdrijven van politieke Joden uit het land. Het gezin Frank vluchtte naar Amsterdam en nam zijn intrek in een woning in de Rivierenbuurt. Anne ging er naar school en leerde Nederlands spreken. Na de bezetting in mei 1940 nam de Duitse overheid ook in Nederland maatregelen om Joden af te zonderen van de rest van de bevolking. Voor Anne was het een ingrijpend moment toen zij afscheid moest nemen van haar medeleerlingen en onderwijzeres, en overgeplaatst werd naar een Joodse school.

Joden moesten een Davidster gaan dragen om herkenbaar te zijn op straat. Bij bioscopen, cafés en theaters kwamen bordjes 'Voor Joden verboden'. Vanaf juli 1942 zette de Duitse bezettingsmacht ook in Nederland een grote operatie in gang om de Joden af te voeren naar Oost-Europa. Joodse gezinnen kregen het bericht dat ze hun koffers moesten pakken om daar te gaan werken. Ze werden van huis opgehaald, op de trein gezet naar het doorgangskamp Westerbork in Drenthe en van daaruit naar vernietigingskampen in Oost-Europa gebracht. Meer dan 100.000 Joodse mannen, vrouwen en kinderen uit Nederland werden er vermoord. In totaal zijn zo'n zes miljoen Europese Joden gedood.

In 1942 dook het gezin Frank samen met vier andere mensen onder in een huis achter het bedrijf van vader Otto Frank aan de Prinsengracht. Daar begon Anne aan haar dagboek waarmee ze na de oorlog bekend zou worden. Ze schreef over haar ervaringen als jong, ambitieus meisje op een benauwd kamertje. Later - als ze weer vrij was - wilde ze schrijfster worden. Twee jaar lang wisten de onderduikers zich voor de Duitsers te verbergen, maar toen werden ze verraden en opgepakt. Anne stierf in 1945, vijftien jaar oud, in het Duitse concentratiekamp Bergen-Belsen. Ook haar zus Margot stierf daar. Haar moeder kwam om in Auschwitz. Vader Otto Frank overleefde het kamp en keerde terug uit Polen.

Na de oorlog kreeg hij van Miep Gies, die de familie bij de onderduik had geholpen, een stapel schriften overhandigd. Het waren de dagboeken van Anne. Hij ging er een paar uitgeverijen mee langs en in 1947 werd het dagboek uitgeven onder de titel Het Achterhuis. Wereldberoemd werd het na een Amerikaanse toneelbewerking in 1955, net op tijd om het Achterhuis, dat op de nominatie stond om gesloopt te worden, te sparen.

Boeken en uitgaven van Anne Frank

Het Achterhuis : dagboekbrieven 12 juni 1942-1 augustus 1944
Amsterdam : Prometheus, 2014. 62e dr. Samenstelling: Otto Frank en Mirjam Pressler.
ISBN: 978-90-446-1928-7.
Dagboek van een Joods meisje dat in de Tweede Wereldoorlog met haar ouders, zusje en anderen ondergedoken is in een achterhuis op een Amsterdamse gracht en dat met grote openhartigheid schrijft over alles wat haar van haar dertiende tot haar vijftiende jaar bezighoudt.

Het Achterhuis (facsimile)
Amsterdam : Atlas Contact, 2017.
ISBN: 978-90-450-3477-5.
Fascimile van de eerste druk uit 1947.

Het Achterhuis
Deventer : Dyslexion Uitgeverij, 2015.
ISBN: 978-94-916385-9-6.
Tekst opgemaakt in het lettertype Dyslexie.

De dagboeken van Anne Frank
Amsterdam : Bert Bakker, 2001. 5e, verbeterde dr. Samenstelling: Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Tekstverzorging: David Barnouw en Gerrold van der Stroom.
ISBN: 90-351-2199-6.
Integrale tekstuitgave van beide versies van de dagboekbrieven van Anne Frank, aangevuld met Het Achterhuis, uitvoerige informatie over de geschiedenis van de familie Frank en de samenvatting van het rapport van het Gerechtelijk Laboratorium naar de authenticiteit van het dagboek.

Mooie-zinnenboek
Amsterdam : Bert Bakker, 2004. Bezorging: Gerrold van der Stroom.
ISBN: 90-351-2647-5.
Uit de boeken die ze las tijdens de onderduikperiode schreef Anne Frank in haar Mooie-zinnenboek de zinnen over die haar aanspraken. Uit haar keuze blijkt een grote belezenheid.

Verhaaltjes, en gebeurtenissen uit het Achterhuis ; Cady's leven
Amsterdam : Bert Bakker, 2005. 3e dr. 1ste dr.: 2001.
ISBN: 90-351-2804-4.
Herdruk van de wetenschappelijke uitgave uit 2001 (een verbeterde editie van de uitgave uit 1982) van de verhalen die Anne Frank schreef tijdens haar onderduikperiode in 1943-1944.

Verzameld werk : uitgegeven onder auspiciën van het Anne Frank Fonds Basel
Amsterdam : Prometheus, 2013.
ISBN: 978-90-446-2376-5.
Bundeling van alle bekende teksten van Anne Frank. Deel I bevat naast Het Achterhuis (in de editie van Mirjam Pressler), Verhaaltjes en gebeurtenissen uit Het Achterhuis, Overige verhaaltjes, Cady’s leven, Brieven, Versjes in poëziealbums, Het mooie-zinnenboek en Het Egypteboek, deel II bestaat uit meer dan 30 pagina’s foto’s die een beeld geven van de verschillende levensfasen van Anne, deel III bevat bijdragen over het leven van Anne Frank en haar familie, over de historische achtergrond en over de receptiegeschiedenis van het dagboek door Mirjam Pressler, Gerhard Hirschfeld en Francine Prose en deel IV onder meer twee versies van het dagboek, een stamboom van de familie Frank en een tijdlijn.

Jessica Durlacher en Leon de Winter,

Anne : de theatertekst
Amsterdam : De Bezige Bij, 2014.
ISBN: 978-90-234-8985-6.
In deze toneeltekst volgen we Anne al voor ze met haar familie onderduikt, we ervaren de twee lange jaren in het Achterhuis en ondergaan wat er met haar gebeurt nadat de familie is verraden. Maar vooral volgen we haar in haar ontwikkeling als schrijfster, de schrijfster die ze was, en de schrijfster die ze had kunnen worden.

El-Mahdi Acherchour e.a.,

Het andere huis van Anne Frank : geschiedenis en toekomst van een schrijvershuis
Bussum : THOTH, 2006.
ISBN: 90-6868-428-0.
Het andere huis van Anne Frank is Merwedeplein 37 II in Amsterdam, waar de familie Frank woonde vanaf de vlucht uit Duitsland in december 1933 tot de onderduik in juli 1942. Na een restauratie werd het een schrijvershuis waar gevluchte schrijvers een jaar kunnen werken.

David Barnouw,

Het fenomeen Anne Frank
Amsterdam : Bert Bakker, 2012.
ISBN: 978-90-351-3520-8.
Speurtocht naar de redenen waarom Anne Frank met haar dagboek en andere geschriften zo bekend is geworden, waarbij ook wordt gekeken naar de toneelstukken en films over haar leven.

David Barnouw en Gerrold van der Stroom,

Wie verraadde Anne Frank?
Amsterdam : Boom, 2003.
ISBN: 90-5352-932-2.
Wetenschappelijk onderzoek door het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie naar de verrader van Anne Frank, mede op basis van de theorieën daarover in de biografieën door Melissa Müller en Carol Ann Lee en de biografie van Otto Frank.

Jacob Boas,

Lotgenoten van Anne Frank : oorlogsdagboeken van Joodse kinderen
Amsterdam : Singel Pockets, 2000. 2e dr. Oorspronkelijke titel: Éva, Dawid, Moshe, Yitschak en Anne (1994). Vertaling: Arnan Oberski.
ISBN: 90-413-5029-2.
In dit boek vergelijkt een medewerker van het Holocaust Center in San Francisco het dagboek van Anne Frank met vier andere dagboeken van Joodse tieners die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vervolgd.

Theo Coster,

Klasgenoten van Anne Frank
Amsterdam : Carrera, 2009. Tekst: Martien Bos.
ISBN: 978-90-488-0321-7.
Herinneringen aan Anne Frank en de Tweede Wereldoorlog van oud-klasgenoten van het Joods Lyceum in Amsterdam in 1941-1942.

Bart Funnekotter,

Anne Frank in een notendop
Amsterdam : Bert Bakker. 2011.
ISBN: 978-90-351-3605-2.
Beknopt overzicht van het leven van Anne Frank en van de ontwikkelingen rond haar persoon na haar dood, waarbij ze van een naamloze dode tot een symbool van de Holocaust werd.

Miep Gies en Alison Leslie Gold,

Herinneringen aan Anne Frank : het verhaal van Miep Gies, de steun en toeverlaat van de familie Frank in het Achterhuis
Amsterdam : Bert Bakker, 2009. 15e dr. Vertaling van Anne Frank Remembered : the Story of the Woman Who Helped to Hide the Frank Family (1987). Vertaling: Molly van Gelder e.a.
ISBN: 978-90-351-3363-1.
Herinneringen van Miep Gies die de familie Frank hielp in het Achterhuis, aan Anne en aan de periode van de onderduik.

Alison Leslie Gold,

Anne Frank, mijn beste vriendin : het verhaal van Hanneli Goslar
Alkmaar : Kluitman, 2014. Vertaling van: Memories of Anne Frank, 1997. Vertaling: Paul van den Belt.
ISBN: 978-90-206-2109-9.
Het levensverhaal van Hanneli Goslar, de Amsterdamse vriendin van Anne Frank op het moment dat de oorlog uitbrak. In tegenstelling tot Anne overleefde Hanneli als jong Joods meisje de concentratiekampen wél.

Marian Hoefnagel,

Anne Frank, haar leven
[Amsterdam] : Eenvoudig Communiceren, 2016. 4e druk. 1ste druk: 2008. (Leeslicht; 6).
ISBN: 978-90-869603-9-2.
Het verhaal van Anne Frank in korte zinnen en makkelijke woorden.

Sid Jacobson (scenario) en Ernie Colón (tekeningen),

Het leven van Anne Frank : de grafische biografie
Amsterdam : Uitgeverij L, 2010. Vertaling van Anne Frank : the Anne Frank House Authorized Graphic Biography (2010). Vertaling: Gerard Suurmeijer.
ISBN: 978-90-245-3243-8.
Ballonstrip over het leven van Anne Frank en de publicatie van haar dagboek.

Ronald Wilfred Jansen,

Anne Frank 80 jaar : een herdenkingstocht in actuele beelden : Frankfurt am Main, Aken, Amsterdam, Kamp Westerbork, Auschwitz-Birkenau, Bergen-Belsen
[Hoogenveen] : RWJ-Publishing, 2013. Heruitgave.
ISBN: 978-94-904820-7-7.
Impressies in tekst en foto’s van de plekken die in het leven van Anne Frank op de een of andere manier een rol hebben gespeeld.

Ronald Wilfred Jansen,

Anne Frank : stille getuigen : herinneringen aan het leven van een joods meisje
[Hoogenveen] : RWJ-Publishing, 2013.
ISBN: 978-94-904820-3-9.
Aan de hand van tekst en foto's wordt het leven van Anne Frank en vooral wat nog herinnert aan haar leefomgeving beschreven.

Jolien Janzing,

Audrey & Anne
Amsterdam : De Geus, 2017.
ISBN: 978-90-445-3318-7.
Anne Frank en Audrey Hepburn worden beiden in de lente van 1929 geboren en worden beiden op jonge leeftijd gedwongen hun geboorteland te verlaten. In de herfst van 1957 brengt Otto Frank een bezoek aan de jonge filmster Audrey Hepburn in haar Zwitserse chalet om haar over te halen zijn dochter te spelen in een film over haar leven.

Jos van der Lans en Herman Vuijsje,

Het Anne Frank Huis : een biografie
Amsterdam : Boom, 2010.
ISBN: 978-90-8506-939-3.
Geschiedenis van het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht als onderduikadres van de familie Frank gedurende de Tweede Wereldoorlog en later als museum.

Carol Ann Lee,

Anne Frank : 1929-1945 : het leven van een jong meisje : de definitieve biografie
Amsterdam : Balans, 2009. Vertaling: Marja de Bruijn.
ISBN: 978-94-6003012-3.
Deze biografie van de Engelse auteur die eerder boeken over Anne en Otto Frank schreef, is een uitgebreide versie van haar boek Anne Frank 1929-1945 : pluk rozen op aarde en vergeet mij niet uit 1998, geschreven op basis van nieuw bronnenmateriaal.

Carol Ann Lee,

Anne Frank en haar lotgenoten : het leven van Anne Frank en de geschiedenis van de Holocaust verteld voor jongeren
Utrecht : het Spectrum, 2005. Vertaling van Anne Frank and the Holocaust : the Life of Anne Frank and the History of the Holocaust for Children. Vertaling: Chrétien Breukers.
ISBN: 90-274-1502-1.
Het levensverhaal van Anne Frank, afgewisseld met ervaringen van andere Joodse kinderen tijdens de Tweede wereldoorlog en een overzicht van de geschiedenis van de Holocaust.

Carol Ann Lee,

Het verborgen leven van Otto Frank : de biografie
Amsterdam : Balans, 2002. Vertaling van The Hidden Life of Otto Frank (2002). Vertaling: Bab Westerveld.
ISBN: 90-5018-555-X.
Biografie van Otto Frank (1889-1980), vader van Anne, met in het bijzonder aandacht voor het onderduiken en het verraden van het gezin Frank tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Willy Lindwer,

De laatste zeven maanden van Anne Frank : het ongeschreven laatste hoofdstuk van het dagboek
Hilversum : Just Publishers, 2008. Met dvd.
ISBN: 978-90-77895-72-6.
Bundeling van een met een International Emmy Award bekroonde documentaire uit 1988 en de uitgewerkte tekst in boekvorm van documentairemaker Willy Lindwer. Zeven Joodse vrouwen die Anne Frank hebben gekend in de laatste maanden van haar leven, vertellen hoe ze zelf Auschwitz en Bergen-Belsen hebben overleefd.

Jacqueline van Maarsen,

Ik heet Anne, zei ze, Anne Frank : herinneringen van Jacqueline van Maarsen
Hilversum : Just Publishers, 2008. Met Dagboek van Anne Frank op dvd.
ISBN: 978-90-77895-54-2.
De in 1929 geboren Jacqueline van Maarsen, dochter van een Joodse Nederlander en een katholieke Française, door Anne Frank in haar dagboek Jopie genoemd, vertelt over het leven van haar ouders en haar vriendschap met Anne. In 2004 schreef zij een vervolg, over haar leven na 1947, onder de titel De erflaters : herinneringen van Jacqueline van Maarsen.

Berthe Meijer,

Leven na Anne Frank
Amsterdam : De Bezige Bij, 2010.
ISBN: 978-90-234-6624-6.
Memoires van de Joodse culinair journaliste (1938-2012), die de familie Frank heeft gekend en een relatie had met Ischa Meijer.

Menno Metselaar,

Alles over Anne
Amsterdam : Anne Frank Stichting, 2017.
ISBN: 978-90-866707-4-1.
Het Anne Frank Huis heeft de vragen van kinderen en jongeren een paar jaar lang verzameld en geeft in deze uitgave antwoorden op de vragen die het vaakst zijn gesteld. Ruim honderd foto's en illustraties, die Huck Scarry voor dit boek heeft gemaakt, geven een beeld van Annes leven en haar wereld. .

Melissa Müller,

Anne Frank : de biografie
Amsterdam : Bert Bakker, 2013. 5e, geheel herziene druk. Vertaling van: Das Mädchen Anne Frank : die Biographie (1998). Vertaling: Gerda Meijerink.
ISBN: 978-90-351-3214-6.
Biografie van Anne Frank waarin verbanden worden gelegd tussen personen en gebeurtenissen en nieuwe feiten worden onthuld.

Bob Polak,

Naar buiten, lucht en lachen! : een literaire wandeling door het Amsterdam van Anne Frank
Amsterdam : Lubberhuizen, 2006.
ISBN: 90-5937-124-0.
Drie wandelingen (uiteenlopend van 45 minuten tot 2,5 uur) rond belangrijke plaatsen uit het leven van Anne Frank: haar woonhuis (van 1934 tot 1942) in de Rivierenbuurt, het onderduikadres op de Prinsengracht en de omgeving van het Achterhuis.

Mirjam Pressler,

‘Groeten en liefs aan allen’ : het verhaal van de familie van Anne Frank
Amsterdam : Bert Bakker, 2010. Vertaling van 'Grüße und Küsse an alle' : die Geschichte der Familie von Anne Frank (2009). Vertaling: Pim Lukkenaer.
ISBN: 978-90-351-3527-7.
Aan de hand van brieven en documenten die werden gevonden in het huis van een Zwitserse neef van Anne Frank, wordt haar familiegeschiedenis verteld. Eerder schreef Pressler Daar verlang ik zo naar : het levensverhaal van Anne Frank (1992).

Francine Prose,

Anne Frank : haar boek, haar leven, haar voortbestaan
Amsterdam : Atlas, 2009. Vertaling van Anne Frank : the Book, the Life, the Afterlife (2009). Vertaling: Inge Kok.
ISBN: 978-90-450-1094-6.
Persoonlijke analyse van de dagboeken van Anne Frank die worden benaderd vanuit literair standpunt, waarbij de aandacht wordt gevestigd op Anne als een talentvol schrijfster.

Eva Schloss,

Oorlogsherinneringen : door de stiefzus van Anne Frank
Breda : De Geus, 2013. 4e druk. 1ste druk: 1989. Vertaling van Eva's Story : a Survivor's Tale by the Stepsister of Anne Frank (1988). Vertaling: Robert Dorsman.
ISBN: 978-90-445-3070-4.
Oorlogsherinneringen van het uit Wenen met haar ouders en broer gevluchte stiefzusje van Anne Frank die in Amsterdam haar overbuurmeisje was en Auschwitz overleefde.

Aukje Vergeest,

Anne Frank in het Achterhuis : wie was wie?
Amsterdam : Rainbow, 2014.
ISBN: 978-90-417-0986-8.
Korte portretten van Anne Frank, de andere onderduikers in het Achterhuis en hun helpers. Met veel foto's in kleur en zwart-wit.

Nanda van der Zee,

De kamergenoot van Anne Frank
Soesterberg : Aspekt, 2001.
ISBN: 90-5911-025-0.
Studie over Fritz Peffer (1889-1944), de tandarts die een van de onderduikers was met wie Anne Frank het Achterhuis deelde en die zij in haar dagboek Dussel noemde.

Shalom Auslander,

Anne Frank leeft en woont op zolder
[Amsterdam] : Nieuw Amsterdam, 2012. Vertaling van Hope : a Tragedy (2012). Vertaling: Tjadine Stheeman.
ISBN: 978-90-468-1266-2.
Nadat een jonge Joodse man in de staat New York een rustige boerderij heeft gekocht, ontdekt hij op zolder een stokoude vrouw die beweert Anne Frank te zijn.

Nathan Englander,

Waar we het over hebben wanneer we het over Anne Frank hebben
Amsterdam : Athos, 2012. Vertaling van What We Talk About When We Talk About Anne Frank (2012)<> Vertaling: Paul Bruijn en Nicolette Hoekmeijer.
ISBN: 978-90-414-2094-7.
Bundel verhalen over luchtige en diepzinnige joodse onderwerpen. In het titelverhaal spelen twee Joodse echtparen een bizar spel rond de vraag wie hen zou helpen onderduiken bij een nieuwe Holocaust.

Ellen Feldman,

In de schaduw van het Achterhuis
Amsterdam : Sijthoff, 2005. Vertaling van The Boy Who Loved Anne Frank (2004). Vertaling: Caecile de Hoog.
ISBN: 90-245-5176-5.
Roman over de jongen die met zijn ouders bij Anne Frank en haar familie in het Achterhuis zat ondergedoken. Hij overleeft de oorlog en begint in de Verenigde Staten anoniem een nieuw leven, maar kan zijn verleden niet blijven ontkennen.

Philip Roth,

De ghostwriter
Amsterdam : Meulenhoff, 2000. Vertaling van The Ghost Writer (1979). Vertaling: Else Hoog.
ISBN: 90-290-6790-X.
Een jonge, Joodse schrijver die te gast is in het huis van een oudere collega die hij als een mentor beschouwt, fantaseert dat een van oorsprong Europese studente die er ook logeert, Anna Frank zou zijn.

Sophie Zijlstra,

Margot
Amsterdam [etc.] : Querido, 2012.
ISBN: 978-90-214-4265-5.
Het zorgeloze leven in Amsterdam van Margot Frank, de oudere zus van Anne, verandert drastisch in 1941. Zelfs bij haar roeiteam is ze niet meer welkom, maar toch zet ze alles op alles om het uitstapje ter afsluiting van het roeiseizoen te organiseren.

Wim Ramaker (samenstelling),

Dag Anne Frank : een groet in woorden
Den Haag : Omniboek, 1982.
ISBN: 90-6207-066-3.
Gedichten en verhalen naar aanleiding van het 25-jarig bestaan van de Anne Frank Stichting die voor het grootste deel zijn geschreven door jongeren van elf tot zestien en voor een kleiner deel door volwassenen.

Henk van Zuiden (samenstelling),

Dichter bij Anne
Den Haag : Leopold, 1985.
ISBN: 90-258-4936-9.
Zestig dichters, ook van liedteksten, onder wie C.O. Jellema, Rutger Kopland, Robert Long, Theun de Vries, Leo Vroman en Willem Wilmink, werkten mee aan deze bundel naar aanleiding van de veertigste sterfdag van Anne Frank.

Robert Dornhelm (regie),

Anne Frank
Amsterdam : Rubinstein, 2008. 1 dvd (190 min.).
ISBN: 978-90-476-0262-0.
Film uit 2001 die via historische filmfragmenten en nagespeelde scènes een beeld geeft van het leven van Anne Frank.

John Erman (regie),

De schuilplaats van Anne Frank
Amsterdam : Memphis Belle, 2006. 1 dvd (95 min.).
Videoversie van de met een Emmy voor het scenario bekroonde televisiefilm The Attic (1998), gebaseerd op Anne Frank Remembered van Miep Gies en Alison Leslie Gold.

David de Jongh (regie),

Otto Frank, Father of Anne
Amsterdam : Living Colour Entertainment, 2010. 1 dvd (75 min.).
Documentaire over Otto Frank (1889-1980), de vader van Anne, ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het Anne Frank Huis in Amsterdam.

George Stevens,

The Diary of Anne Frank
S.l. : 20th Century Fox Home Entertainment, 2004. 1 dvd (ca. 172 min.).
Videoversie van de gelijknamige speelfilm in zwart-wit uit 1959 naar het dagboek van Anne Frank, met onder anderen Millie Perkins, Joseph Schildkraut en Shelley Winters.

Anne Frank,

Het Achterhuis : dagboekbrieven 12 juni 1942-1 augustus : luisterboek voorgelezen door Carice van Houten
Amsterdam : Bert Bakker, 2007. 8 cd’s (circa 10 uur).
ISBN: 978-90-351-3218-4.
Luisterboek van de dagboekbrieven van Anne Frank, voorgelezen door actrice Carice van Houten.

Ad de Bont,

Anne & Zef : Anne Frank en Zef Bunga : twee onderduikers
[Loenen] : Hoorspelfabriek, 2009.
ISBN: 978-90-77858-07-3.
‘Audiofilm’ over de Albanese jongen Zef Bunga die na zijn dood Anne Frank ontmoet. Beiden leefden twee jaar ondergedoken, Anne omdat zij Joods was en Zef uit angst voor bloedwraak.

Jacqueline van Maarsen,

Ik heet Anne, zei ze
Amsterdam : Cossee, 2007. 1 cd (56 min.)
ISBN: 978-90-5936-162-1.
Door de auteur zelf voorgelezen editie van haar boek met herinneringen aan Anne Frank.

Carine Alders en Eleonore Pameijer (redactie),

Vervolgde componisten in Nederland : verboden muziek in de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : AUP, 2015.
ISBN: 978-90-896478-2-5.
In Nederland zijn in de oorlog ten minste dertig componisten vervolgd. Onder hen waren joodse componisten, naar Nederland gevluchte componisten en componisten die vanwege hun verzetsactiviteiten moesten onderduiken of gevangen werden gezet.

J.J. Amesz en J.A. Honout,

Altijd weer Auschwitz : een biografische schets van Eva Tas 1915-2007
[Landgraaf] : Azul Press, 2011.
ISBN: 978-94-906871-0-6.
Levensbeschrijving van een Joodse vrouw die de Tweede Wereldoorlog overleefde en zich daarna inzette in de strijd tegen het naoorlogse fascisme en voor Joodse concentratiekampslachtoffers.

J. Bader,

Kroniek van 'n vervolging : Joden in Noord-Brabant 1933-1948
Soesterberg : Aspekt, 2016.
ISBN: 978-94-615-3779-9.
Uitvoerige beschrijving van wat de Joden in de jaren 1933-1948 in Noord-Brabant is overkomen.

Marijke Barend-van Haeften en Frits Barend,

Matzes en mie : de lotgevallen van de families Barend en Van Haeften
Amsterdam : Boom, 2017.
ISBN: 978-90-244-0622-7.
Familiegeschiedenis van de journalist Barend en literatuurhistorica Van Haeften, van wie de verledens zijn gekleurd door de Holocaust en de dekolonisatie van Nederlands-Indië.

Tamara Becker,

Op de foto in oorlogstijd : Studio Wolff, 1943
[Eindhoven] : Lecturis, 2017.
ISBN: 978-94-622-6211-9.
Overzicht van de in 1943 gemaakte portretfoto's van de Amsterdamse fotografe Annemie Wolff, met biografische gegevens van de veelal joodse geportretteerden.

Flory van Beek,

Flory's oorlog
Amsterdam : Boekerij, 2012. Vertaling van Flory, Survival in the Valley of Death (1998). Vertaling: Carla Benink.
ISBN: 978-90-225-5753-2.
Herinneringen van een Joodse vrouw die na een vergeefse poging naar de nieuwe wereld te vluchten naar Nederland terugkeert en er tijdens de onderduik angstige tijden doormaakt.

Benno Benninga,

Ondergedoken : met de angst van verraad
Laren (NH) : Verbum, 2010.
ISBN: 978-90-74274-39-5.
Belevenissen van de Joodse familie Benninga die gedurende de twee jaar dat ze zaten ondergedoken bij een agrarisch echtpaar in Kortenhoef, werden geterroriseerd en uitgebuit.

Cees Biezeveld (samenstelling),

Kamp Amersfoort : de bevochten nalatenschap van de Tweede Wereldoorlog
Barneveld : Regio-Boek, 2011.
ISBN: 978-90-878813-7-5.
Geschiedenis van het Nederlandse concentratiekamp Amersfoort en de succesvolle pogingen om er na de Tweede Wereldoorlog een Nationaal Monument en gedenkplaats van te maken.

Hans Blom e.a. (redactie),

Geschiedenis van de Joden in Nederland
Amsterdam : Balans, 2017.
ISBN: 978-94-6003-437-4.
Sinds de middeleeuwen zijn er joden in Nederland. Vanaf die tijd kenden zij een bijzondere en eigen geschiedenis: van de Sefardische rijkdom en het baanbrekende denken van Spinoza tot de armoede van de Amsterdamse jodenbuurt en de verschrikkingen van de Holocaust. Na de verwoestingen van de Duitse bezetting ontstond er voorzichtig een naoorlogs Nederlands joods leven dat zich weer een plaats in de Nederlandse samenleving heeft verworven.

Bart van der Boom,

‘Wij weten niets van hun lot’ : gewone Nederlanders en de Holocaust
Amsterdam : Boom, 2012.
ISBN: 978-94-610-5477-7.
Historisch onderzoek naar de mening over en de houding ten aanzien van de Jodenvervolging van de Nederlandse bevolking tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Erik Borgman en Liesbeth Hoeven,

Sporen van afwezigheid : gedenken in stemmen, stenen en stilte
Zoetermeer : Klement, 2011.
ISBN: 978-90-868708-4-4.
Beschouwing over de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog, de herdenkingscultuur naar aanleiding daarvan en de betekenis van herinneringsplaatsen.

Frits Boterman,

Duitse daders : de jodenvervolging en de nazificatie van Nederland (1940-1945)
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2015.
ISBN: 978-90-295-0486-7.
Helder overzichtswerk met aandacht voor het Duitse beleid, collaboratie, verzet, de (il)legale pers, de cultuursector, de economische exploitatie, de arbeidsinzet en de berichtgeving over de Holocaust.

Ben Braber,

Waren mijn ogen een bron van tranen : een joods echtpaar in het verzet, 1940-1945
Amsterdam : AUP, 2015.
ISBN: 978-90-896491-7-1.
Dit waargebeurde verhaal over de lotgevallen van een joods echtpaar in het verzet illustreert een feit dat vaak over het hoofd wordt gezien: joden lieten zich niet als makke schapen naar de slachtbank leiden, maar zij probeerden moedig de vervolging tegen te werken.

Max Cahen,

Ik heb dit alles opgeschreven... : Vught-Auschwitz-Vught : memoires van Max Cahen 1939-1945
’s-Hertogenbosch : Wolfaert Uitgevers, 2010.
ISBN: 978-94-910440-6-9.
Op verzoek van Lou de Jong tekende Max Cahen, lid van het zogeheten ‘Philips-Kommando’, dertig jaar na de oorlog zijn herinneringen op aan de concentratiekampen, die hij ternauwernood wist te overleven.

Denise Citroen, Frits Rijksbaron en Gert Jan de Vries (redactie),

Joodse huizen : verhalen over vooroorlogse bewoners : 2
[Amsterdam] : Gibbon Uitgeefagentschap, 2016.
ISBN: 978-94-913636-4-1.
Van de verdwenen Joodse cultuur in Nederland wil de Stichting Joodse Huizen een beeld schetsen. Tweede bundel waarin aan de hand van verhalen de herinnering aan de vermoorde Nederlandse Joden en hun gezinnen levend wordt gehouden. Het eerste deel is in 2015 verschenen.

Ernst Cohen,

Ernst Cohen 1869-1944 : 'Ik had mij vast voorgenomen, niet over mijne toekomst te denken...' : slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog aan de Universiteit Utrecht
Utrecht : Matrijs, 2011.
ISBN: 978-90-5345-429-9.
Autobiografische verslag van een Joodse professor, E.J. Cohen, emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Utrecht, over zijn arrestatie en opsluiting in Amsterdam en Vught (maart-juni 1943).

Jaap Cohen,

De onontkoombare afkomst van Eli d'Oliveira : een Portugees-joodse familiegeschiedenis
Amsterdam : Querido, 2015.
ISBN: 978-90-214-5677-5.
Om aan vervolging te ontkomen begonnen Portugese Joden in Nederland een grootschalige operatie om te bewijzen dat zij niet tot het Joodse, maar tot het mediterrane ‘ras’ behoorden. Jaap Cohen onderzocht deze ‘Aktie Portugesia’ aan de hand van de Portugees-Joodse schrijver, stenograaf en psycholoog Eli d’Oliveira, die met zijn uitgebreide stamboom vrijstelling van deportatie naar de concentratiekampen probeerde te verkrijgen.

Helga Deen,

Dit is om nooit meer te vergeten : dagboek en brieven van Helga Deen 1943
Amsterdam : Balans, 2007. Bezorging: Rob Tempelaars.
ISBN: 978-90-5018-841-8.
Dagboek en brieven van een 18-jarig Joods meisje uit Tilburg, geschreven in de concentratiekampen Vught en Westerbork.

Wim van den Doel (redactie),

Nederland in de twintigste eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2005.
ISBN: 90-351-2856-7.
In dit vierde en laatste deel van Plaatsen van herinnering is van Bart van der Boom de bijdrage ‘Westerbork : de ondergang van de Nederlandse joden’ opgenomen.

Hannah van den Ende,

'Vergeet niet dat je arts bent' : Joodse artsen in Nederland 1940-1945
Amsterdam : Boom, 2015.
ISBN: 978-94-610-5569-9.
De lotgevallen van joodse artsen in Nederland ten tijde van toenemende terreur. Morele dilemma's en persoonlijke ervaringen komen aan bod, en ook vragen als: in hoeverre konden artsen vasthouden aan hun artsenidentiteit, en in hoeverre bleven zij trouw aan zichzelf en de eed van Hippocrates?

Bloeme Evers-Emden,

Ik blijf zitten totdat ik geboren ben : acht joodse vrouwen blikken terug op hun onderduik
Amsterdam : Van Praag, 2015.
ISBN: 978-90-490-2614-1.
Verslag van een serie bijeenkomsten waarin acht joodse vrouwen decennia na de oorlog met elkaar hun onderduikervaringen delen. In hun opvallend openhartige verhalen staan ze onder andere uitgebreid stil bij de vraag in hoeverre die traumatische periode hen heeft gevormd.

Paul Glaser,

Tante Roosje : het oorlogsgeheim van mijn familie
Laren (NH) : Uitgeverij Verbum, 2010.
ISBN: 978-90-74274-43-2.
Het levensverhaal van danslerares Roosje Glaser (1915-2000) die tijdens de Tweede Wereldoorlog een aantal concentratiekampen en het vernietigingskamp Auschwitz overleefde, verteld door een van haar bloedverwanten.

Pim Griffioen & Ron Zeller,

Jodenvervolging in Nederland, Frankrijk en België, 1940-1945 : overeenkomsten, verschillen, oorzaken
Amsterdam : Boom, 2011.
ISBN: 978-90-850681-1-2.
Op basis van vergelijkend onderzoek wordt een verklaring gegeven van het feit dat in de oorlog uit Nederland meer Joden werden weggevoerd en vermoord (circa 75%) dan uit België (40%) en uit Frankrijk (25%).

Hannelore Grünberg-Klein,

Zolang er nog tranen zijn
Amsterdam : Nijgh & Van Ditmar, 2015. Met een nawoord van Arnon Grunberg.
ISBN: 978-90-388-0053-0.
Na een mislukte poging om in 1939 per schip Amerika te bereiken, belandt de twaalfjarige Hannelore met haar familie in Nederland. Het is slechts een tussenstap in een noodlottige reis die zal voeren langs onder meer Westerbork, Theresienstadt, Auschwitz en Mauthausen. Alleen Hannelore overleeft.

Ron van Hasselt,

Afscheid in Malchow en andere bijna vergeten verhalen
Bedum : Profiel, 2014.
ISBN: 978-90-5294-562-0.
Verhalen over de joodse familie van de auteur tijdens de Tweede Wereldoorlog, met name over zijn achterachternicht Selma die in een concentratiekamp bezweek..

Ron van Hasselt,

Bekentenissen van een stille man : een onvoltooide documentaire
Soesterberg : Aspekt, 2016.
ISBN: 978-94-615-3906-9.
Geschiedenis van een joodse familie in de Tweede Wereldoorlog, verweven met het fictieve verhaal van een documentaire daarover.

Ron van Hasselt,

De oorlog van mijn vader
Bedlum : Profiel, 2012.
ISBN: 978-90-5294-527-9.
Geschiedenis van een Joodse familie voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, waaruit mede blijkt hoe men in Joodse kringen in de jaren dertig en veertig tegen de Duitse dreiging aankeek en hoe verschillend men daarop reageerde.

Paul Hellman,

Klein kwaad : het proces-Demjanjuk en de speurtocht naar het verraad van mijn vader
Amsterdam [etc.] : Augustus, 2011.
ISBN: 978-90-457-0488-3.
Dagboekaantekeningen van een Nederlandse Nebenanklager bij het proces-Demjanjuk, die tijdens dat proces ontdekte hoe zijn Joodse vader in de oorlog werd verraden, opgepakt en om het leven gebracht.

Ineke Hilhorst, Teun Koetsier en Roest Elbert,

De slag om de Berg-Stichting : het verhaal van de holocaust opnieuw verteld
Uitgeverij Van Wijland, 2017.
ISBN: 978-90-77285-42-8.
Het verhaal van de Berg-Stichting gaat over de grootste ramp uit de Larense geschiedenis. Pupillen en vier stafleden uit dit tehuis voor Joodse kinderen zijn tijdens de bezetting weggevoerd om te worden vermoord door de nazi's.

Etty Hillesum,

Het denkende hart van de barak : de brieven van Etty Hillesum
Amsterdam : Balans, 2009. 11e dr. 1ste dr.: 1982.
ISBN: 9789460031830.
In haar brieven uit Westerbork observeert Etty Hillesum (1914-1943) de peilloze misère die in het doorgangskamp heerste en beschrijft ze de overlevingsdrang en angst van de duizenden Joden die op transport gingen en nog zouden gaan.

Etty Hillesum,

Op transport: twee brieven uit Westerbork
Amsterdam : Balans, 2013.
ISBN: 978-94-6003-625-5.
Op indringende, soms poëtische wijze beschreef Etty Hillesum in haar brieven wat zich afspeelde in Kamp Westerbork, die halve vierkante kilometer op de Drentse hei vanwaar honderdduizend joden naar de concentratiekampen werden afgevoerd.

Etty Hillesum,

Het verstoorde leven
Amsterdam : Balans, 2014. 33e druk. 1e dr.: 1981.
ISBN: 978-94-600-3726-9.
Een intelligente en gevoelige joodse vrouw beschrijft haar ontwikkeling en gevoelens tegen de achtergrond van de toenemende bedreiging en isolatie van de joden.

Etty Hillesum,

Het werk, 1941-1943
Amsterdam : Balans, 2012. 6e, herziene dr. 1e dr.: 1986.
ISBN: 978-94-600-3575-3.
Brieven en dagboekfragmenten van de jonge Joodse schrijfster uit de periode 1914-1943 die getuigen van een sterke persoonlijke ontwikkeling en een subliem literair talent. Voorzien van toelichtingen van biografische, historische en literaire aard.

Etty Hilleseum,

Wachten jullie op mij? : Etty Hillesum in beeld
Amsterdam : Balans, 2016. Samenstelling: Ria van den Brandt en Klaas Smelik. Uitgebreide editie. 1e dr.: 2003.
ISBN: 978-94-6003-145-8.
Fotoboek met foto’s van Etty Hillesum zelf, van haar familie en vrienden, van de boeken die zij las, de plaatsen die in haar geschriften een belangrijke rol spelen, en van de vervolging die aan haar leven een voortijdig einde heeft gemaakt.

Dick Houwaart,

Een joods verhaal
Elburg : Ipenburg, 2017.
ISBN: 978-90-70105-27-3.
Journalist en auteur Dick Houwaart (1927) beschrijft hoe de vervolging van de joden en de moord op zijn familie hem zijn hele leven heeft beïnvloed. Tot op vandaag.

Ronald Wllfred Jansen,

Het Westerborkpad : in het spoor van de jodenvervolging : in actuele beelden
RWJ Publishing, 2017.
ISBN: 978-94-90482-27-5.
Fotoboek en wandelgis over het Westerborkpad, een langeafstandspad beginnend bij station Amsterdam Centraal en eindigend bij Kamp Westerbork. Tijdens het lopen heeft de auteur herinneringspunten aan de Tweede Wereldoorlog en aan het joodse leven daarvoor, in beeld gebracht.

Hans Ulrich Jessurun d'Oliveira (redactie),

Ontjoodst door de wetenschap : de wetenschappelijke en menselijke integriteit van Arie de Froe tijdens de bezetting
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2015.
ISBN: 978-90-896474-5-0.
Bundel artikelen over de fysisch antropoloog Arie de Froe, die tijdens de Tweede Wereldoorlog slim gebruikmaakte van de rassenleer van de nazi's en daarmee honderden Portugese Joden wist te 'ontjoodsen'.

Hella de Jonge,

Los van de wereld
Amsterdam : De Bezige Bij, 2013. 12e dr. 1ste dr.: 2006.
ISBN: 978-90-234-8190-4.
De Joodse tekstdichter Eli Asser en zijn vrouw verliezen in de Tweede Wereldoorlog bijna al hun dierbaren, een verlies dat ze nooit te boven kwamen. Hun dochter (beeldend kunstenaar, vrouw van cabaretier Freek de Jonge) beschrijft de invloed hiervan op haar jeugd en verdere leven.

Hella de Jonge,

We hebben de doden nooit kunnen begraven
Amsterdam : Nationaal Comité 4 en 5 mei, 2016.
ISBN: 978-90-5965-371-9.
Tekst van de 4 mei-lezing van Hella de Jonge in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Keerdruk met Vriend of vijand? van Thomas Erdbrink, de tekst van de 5 mei-lezing in Groningen.

Channa Kalmann,

Mijn God, waarom hebt Gij ons niet verlaten? : humor in de internationale holocaustliteratuur
Soesterberg : Aspekt, 2013,
ISBN: 978-94-615-3264-0.
Aan de hand van een aantal baanbrekende romans bespreekt de auteur hoe het gebruik van humor in de holocaustliteratuur in de loop der jaren is verschoven: van humor met een agressieve en boosaardige ondertoon in de jaren direct na de oorlog naar vlammende satire in de huidige tijd.

Inge, Rolf en Nico Kamp,

De laatste trein naar Auschwitz : oorlogsherinneringen
Amsterdam : Van Praag, 2013.
ISBN: 978-90-490-2611-0.
Herinneringen van drie van de vier leden van een joods gezin dat in 1938 vanuit Krefeld naar Nederland was gevlucht en daar na de Duitse inval ook niet veilig was. De historicus Coen Hilbrink schreef een essay dat deze oorlogsmemoires in context plaatst. Het voorwoord is van oud-Kamervoorzitter Gerdi Verbeet.

Margo Klijn,

De stille slag : Joodse Arnhemmers, 1933-1945
Utrecht : Van Gruting, 2014. 2e, herziene druk. 1ste druk: 2003.
ISBN: 978-90-75879-69-8.
Studie over het leven van joden in Arnhem voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.De toevoeging van een uitgebreide namenlijst van 1493 Joodse Arnhemmers die slachtoffer werden van het naziregime, maken deze tweede druk tot een gedenkboek.

Auke Kok en Dido Michielsen,

De redding van de familie Van Cleeff : de oorlog en het leven daarna
Amsterdam : De Bezige Bij, 2015.
ISBN: 978-90-234-9365-5.
Geschiedenis van een joodse familie uit Rotterdam die erin slaagde de vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog te overleven.

Frank van Kolfschooten,

De Beethovenstraat : verborgen geschiedenissen
Amsterdam : Uitgeverij De Kring, 2015. Geheel herziene versie van De koningin van Plan Zuid (1997).
ISBN: 978-94-629-7011-3.
Geschiedenis van de Amsterdamse winkelstraat, met nadruk op de jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog en de nasleep daarvan.

Carry van Lakerveld en Victor Levie,

'Ze doen ons niets' : vervolging en deportatie van de Joden in Nederland 1940-1945
Amsterdam : Boom, 2016.
ISBN: 978-94-610-5266-7.
De titel verwijst naar de geraffineerde manier waarop de nazi’s in Nederland te werk gingen. In de eerste negen maanden van 1940 werden joden min of meer met rust gelaten. Daarna werden ze langzaam maar zeker geïsoleerd, van al hun bezittingen beroofd en ten slotte gedeporteerd naar concentratie- en vernietigingskampen. Acht overlevenden van de Shoah vertellen over de kampen en hun terugkeer naar Nederland.

Wally de Lang,

Waterlooplein : de laatste joodse bewoners van de nummers 64-78
Amsterdam : Uitgeverij Bas Lubberhuizen, 2017.
ISBN: 978-90-5937-477-5.
Reconstructie van de levensverhalen van een aantal joodse gezinnen die in 1940 aan het Amsterdamse Waterlooplein woonden en die voor het merendeel om het leven werden gebracht tijdens de Shoah.

Levie de Lange,

Het verhaal van mijn leven
Amsterdam : van Oorschot, 2011. 3e dr. 1e dr.: 1964.
ISBN: 978-90-282-4157-2.
Het levensverhaal van een ongeschoolde Joodse arbeider die met zijn vrouw en hun vijftien kinderen naar Auschwitz gezonden werd en als enige uit het gezin de beproevingen in verschillende concentratiekampen doorstond.

Thomas Leeflang,

Jud Süss : filmrecensies in bezet Nederland
Soesterberg : Aspekt, 2016.
ISBN: 978-94-615-3881-9.
Overzicht van publicaties over antisemitische films in landelijke en nationaalsocialistische dag- en weekbladen tijdens de bezetting.

Ellis Lehman-Cohen Paraira en Shulamith Bitran-Lehman,

De dagboeken van Bernie & Ellis : een Scheveningse liefde in oorlogstijd
Amsterdam : Balans, 2011.
ISBN: 978-94-600-3347-6.
Dagboekaantekeningen van een zeventienjarige Joodse jongen en meisje, die begin 1942 verliefd werden op elkaar, maar vanwege de anti-Joodse maatregelen van de Duitsers in datzelfde jaar gescheiden moesten onderduiken.

Lex Lesgever,

Nooit verleden tijd
Amsterdam : De Boekerij, 2001. 3e dr. 1e dr.: 2010.
ISBN: 978-90-225-5883-6.
Herinneringen van een Joodse man aan zijn ervaringen in de oorlog, toen hij in juni 1942 op zijn dertiende als enige van zijn Amsterdamse gezin kon ontsnappen aan deportatie en kon onderduiken.

Ad van Liempt en Jan H. Kompagnie (redactie),

Jodenjacht : de onthutsende rol van de Nederlandse politie in de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : Balans, 2013. 5e druk. 1ste druk: 2011.
ISBN: 978-94-600-3722-1.
Historische studie over de betrokkenheid van de Nederlandse politie bij de vervolging van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De onderzoekers leggen een onthutsend beeld vast: sommige politieagenten bleken zulke fanatieke jodenjagers dat het zelfs de Duitse bezetter te gortig werd.

Ad van Liempt,

Kopgeld : Nederlandse premiejagers op zoek naar joden, 1943
Amsterdam : Olympus, 2005. 6e dr. 1ste dr.: 2002.
ISBN: 90-467-0111-5.
Beschrijving van de activiteiten van de Colonne Henneicke, een groep van zo'n vijftig Nederlandse jodenjagers, die in en vanuit Amsterdam ruim 8.000 joden opspoorde.

Guus Luijters,

In memoriam : de gedeporteerde en vermoorde Joodse, Roma en Sinti kinderen 1942-1945
Amsterdam : Nieuw Amsterdam, 2012.
ISBN: 978-90-468-1230-3.
Monument voor alle 17.964 kinderen die in de oorlog vanuit Nederland werden gedeporteerd. Ze krijgen hun naam terug en waar mogelijk weer een gezicht. Een ook in 2012 verschenen Addendum bevat ruim 500 nagekomen foto's en bovendien een lijst met correcties.

Guus Luijters,

Kinderkroniek 1940-1945: brieven, getuigenissen en dagboeken uit de Shoah
[Amsterdam] : Nieuw Amsterdam, 2013.
ISBN: 978-90-468-1535-9.
Tijdens de Shoah zijn ongeveer 18.000 Joodse kinderen vermoord. In dit boek laat Guus Luijters het kind zelf spreken. Aan de hand van dagboeken, brieven en getuigenissen van en over kinderen volgt hij hun leven op de voet.

Daphne Meijer,

Onbekende kinderen : de laatste trein uit Westerbork
Amsterdam : Mets & Schilt, 2001.
ISBN: 90-5330-311-1.
Reconstructie van de geschiedenis van een groep van vijftig Joodse kinderen die in september 1944 zonder ouders op transport werden gesteld vanuit Westerbork naar Bergen-Belsen en vandaar verder werden getransporteerd naar Theresienstadt.

Jaap Meijer,

Een lint van wanhoop : herinneringen aan Esther en Betje Cohen
Barneveld : BDU Boeken, 2011.
ISBN: 978-90-878814-2-9.
Geschiedenis van de Joodse familie Cohen uit Renkum, speciaal de zussen Esther en Betje, die zichzelf van het leven beroofden vanwege de Jodenvervolging.

Hanny Michaelis,

Lenteloos voorjaar : oorlogsdagboek 1940-1941
Amsterdam : Uitgeverij Van Oorschot, 2016.
ISBN: 978-90-282-4216-6.
Toen Hanny Michaelis op 11 juni 2007 overleed, werd in haar nalatenschap een groot aantal schriften aangetroffen waarin ze gedurende enkele periodes van haar leven een dagboek had bijgehouden. In dit eerste deel kan men haar volgen van haar zeventiende tot haar twintigste jaar. Vanaf de eerste dag dat ze haar dagboek bijhield, was er de dreiging van de oorlog.

Hanny Michaelis,

De wereld waar ik buiten sta : oorlogsdagboek 1942-1945
Amsterdam : Uitgeverij Van Oorschot, 2017.
ISBN: 978-90-282-6181-5.
Tweede deel van het oorlogsdagboek van Hanny Michaelis, dat de jaren 1942-1945 beslaat, waarin het vooral gaat om haar ervaringen als onderduikster.

Bob Moore,

Slachtoffers en overlevenden : de nazi-vervolging van de joden in Nederland
Amsterdam : Bert Bakker, 1998. Vertaling van Victims and Survivors : the Nazi Persecution of the Jews in the Netherlands 1940-1945 (1997).
ISBN: 90-351-1937-1.
Hernieuwd overzicht van de Jodenvervolging in Nederland op basis van veranderde inzichten en recente literatuur. De auteurs is historicus aan de universiteit van Manchester.

Salo Muller,

Tot vanavond en lief zijn hoor : oorlogsherinneringen
[Laren (N.H.)] : Uitgeverij Verbum, 2014.
ISBN: 978-90-74274-70-8.
Autobiografie van de voormalige verzorger van Ajax over zijn jeugd als joods jongetje in de Tweede Wereldoorlog. Vanaf 1941 zat hij ondergedoken op acht verschillende adressen. Zijn beide ouders zijn omgekomen in Auschwitz.

Ben Nijhuis,

De geschiedenis van de Nederlandse Joden : herdenken moet
Oldenzaal : Ben Nijhuis, 2014.
ISBN: 978-90-9028205-3.
Geschiedenis van de jodenvervolging in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In totaal werden 107.000 Joden vanuit Nederland gedeporteerd naar 'het oosten'. En van hen werden verrreweg de meesten vermoord. Slechts 5.000 keerden terug. Dit boek geeft inzicht in het leven van de Nederlandse Joden, voor, tijdens en na de oorlog.

Niek van der Oord,

Jodenkampen : ter nagedachtenis aan de Joodse dwangarbeiders die vanuit de werkkampen werden afgevoerd en later door de nazi's zijn vermoord
[Leeuwarden] : Noordhoek, 2015. 3e druk.
ISBN: 978-90-330-0950-1.
Aan de hand van foto's, brieven, historische documenten en interviews wordt een beeld geschetst van de joodse werkkampen in het oosten van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Daniël Otten,

Annie : een Joodse weduwe en haar zoon in de greep van bezetting en vervolging
Zutphen : Walburg Pers, 2012.
ISBN: 978-90-5730-836-9.
Selectie uit de brieven die de Joodse weduwe Annie Wolff in de oorlog aan haar familieleden schreef over haar uiteindelijk vergeefse pogingen overeind te blijven in een steeds vijandiger wereld.

Hanneloes Pen,

Een gegeven leven : een Zaanse vrouw, een Joodse baby en een daad van verzet
Amsterdam : Atlas Contact, 2015.
ISBN: 978-90-450-2770-8.
Geschiedenis van een Nederlandse joodse familie die de Tweede Wereldoorlog wist te overleven, maar nadien te kampen had met trauma's, onbegrip en verdriet..

Debby Petter,

Ik ben er nog : het verhaal van mijn moeder Hélène Egger
Amsterdam : Thomas Rap, 2012. 3e dr. 1e dr.: 2009.
ISBN: 978-94-004-0015-3.
Persoonlijk verslag van de wederwaardigheden van een Joods gezin tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Hinke Piersma en Jeroen Kemperman,

Openstaande rekeningen : de gemeente Amsterdam en de gevolgen van roof en rechtsherstel, 1940-1945
Amsterdam : Boom, 2015.
ISBN: 978-90-895366-1-7.
Studie over het misplaatste belastingbeleid van de gemeente Amsterdam na de Tweede Wereldoorlog bij de terugkeer van de overlevenden van de Holocaust.

Hinke Piersma,

Zussen : een oorlogsverhaal
Amsterdam : Querido, 2017.
ISBN: 978-90-214-0509-4.
Geschiedenis van drie totaal van elkaar verschillende joodse zussen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog met hun gezin en familie trachtten uit handen van de nazi's te blijven.

J. Presser,

Ondergang : de vervolging en verdelging van het Nederlandse jodendom 1940-1945
Soesterberg : Aspekt, 2005. Herdr. 1e dr.: 1965. Voorwoord: Ronny Naftaniel.
ISBN: 90-5911-291-1.
Wetenschappelijke beschrijving van de vervolging en de uitroeiing van de Nederlandse joden vanaf de eerste tegen hen gerichte maatregelen van de Duitse bezetter tot aan de terugkeer van kleine groepjes in 1945.

Ad Prosman,

De onverwerkte Holocaust : spiegel voor de kerk van nu
Zoetermeer : Boekencentrum, 2015.
ISBN: 978-90-239-7020-0.
Onderzoek naar de verwerking van de Holocaust door protestantse kerken in Nederland en Duitsland na de Tweede Wereldoorlog.

Redactie Noordhoff Atlasproducties,

De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. De Jodenvervolging komt aan bod in de pagina’s 434-437 en 456-457.

Jan Willem Regenhardt,

Mischa’s spel en de ondergang van de familie Hillesum
Amsterdam : Balans, 2012.
ISBN: 978-94-600-3371-1.
Het leven van Mischa Hillesum (1920-1943/44), de zeer muzikaal begaafde jongere broer van Etty Hillesum.

Herman van Rens,

Vervolgd in Limburg : Joden en Sinti in Nederlands-Limburg tijdens de Tweede Wereldoorlog
Hilversum : Verloren, 2013.
ISBN: 978-90-8704-353-7.
Al werden Joden en Sinti ook in Limburg opgepakt en gedeporteerd, toch wist de helft van de circa vijftienhonderd Limburgse Joden op tijd onder te duiken. Omdat ook Joden van elders er een veilig onderduikadres vonden, waren er op het einde van de oorlog in Limburg meer Joden dan aan het begin.

Frank van Riet,

De bewakers van Westerbork
Amsterdam : Boom, 2016.
ISBN: 978-90-5875-607-7.
Historisch onderzoek naar de bewakers van het doorgangskamp Westerbork, het Nederlandse voorportaal van de Holocaust.

Coen Rood,

Onze dagen : herinneringen aan de Jodenvervolging
Amsterdam : Boom, 2011.
ISBN: 978-94-610-5552-1.
Autobiografisch verslag van een Joodse kleermaker uit Amsterdam, die tijdens de Tweede Wereldoorlog als dwangarbeider acht werkkampen overleefde.

Gordon F. Sander,

De familie Frank die de oorlog overleefde : het verhaal van een in Den Haag ondergedoken gezin dat de Tweede Wereldoorlog wel overleefde
Amsterdam : Bert Bakker, 2006. Vertaling van The Frank Family that Survived (2004). Vertaling: Richard Kruis.
ISBN: 90-351-2851-6.
Verhalen over de belevenissen van de Duits-Joodse familie Frank (geen familie van Anne Frank) die tijdens de Tweede Wereldoorlog onderdook in Nederland en op miraculeuze wijze wist te overleven.

Mark Schellekens,

Walter Süskind : hoe een zakenman honderden Joodse kinderen uit handen van de nazi’s redde
Amsterdam : Athenaeum - Polak & Van Gennep, 2011.
ISBN: 978-90-253-6924-8.
Biografie van de Joodse zakenman (1906-1945) die in 1942 directeur werd van de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam, van waar uit de jodentransporten naar de concentratiekampen plaatsvonden, en die in deze positie honderden levens wist te redden.

Erik Schumacher,

Mau en Gerty : een Joodse liefdesgeschiedenis tussen volksverhuizingen en wereldoorlogen
Amsterdam : Querido, 2016.
ISBN: 978-90-214-0042-6.
De lotgevallen van een joods echtpaar en hun dochtertje tijdens de turbulente periode in Europa voorafgaand aan en tijdens de Tweede Wereldoorlog, die werd beheerst door antisemitisme, migratie en jodenvervolging.

Philip Staal,

Mijn erfenis
Delft : Eburon, 2016.
ISBN: 978-94-630-1102-0.
Met medewerking van de Nederlandse overheid, banken, verzekeraars en effectenhandelaren werden de Joden tijdens de oorlog systematisch beroofd. Rond het jaar 2000, na lange en moeizame onderhandelingen, kregen ze 347 miljoen euro terug, de zogeheten Maror-gelden (Morele Aansprakelijkheid Roof en Rechtsherstel). Philip Staal was een van de voorvechters van dit rechtsherstel. In dit boek verweeft hij zijn speurtocht in archieven en dossiers met zijn eigen, hartverscheurende levensverhaal, dat begint in de oorlog.

Rosita Steenbeek,

Rose : een familie in oorlogstijd
Amsterdam : Ambo/Anthos, 2015.
ISBN: 978-90-263-2681-3.
Het bewogen leven van Rose, de grootmoeder van de schrijfster, en de lotgevallen van haar joodse familie tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ada Stel,

Geleende gezichten : Borrowed Faces
[Grou] : Louise Uitgeverij, 2014.
ISBN: 978-94-915361-8-2.
In In Memoriam (plus 'Addendum') heeft Guus Luijters de namen van 18.000 kinderen uit 102 transportlijsten van Westerbork naar de vernietigingskampen gepubliceerd. Van 3.700 van hen is een foto opgenomen. In het kunsthistorisch project Geleende Gezichten schilderde beeldend kunstenaar Ada Stel 102 portretten van deze kinderen. Elk portret staat symbool voor één transport.

Anna Timmerman,

Machteloos? : ooggetuigen van de Jodenvervolging
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2007.
ISBN: 978-90-253-5339-1
Elf interviews waarin Nederlanders vertellen wat zij destijds merkten en al dan niet begrepen van de Jodenvervolging. De auteur, historica, is betrokken bij het internationale project ‘Ooggetuigen van de Jodenvervolging’.

Carry Ulreich,

's Nachts droom ik van vrede : oorlogsdagboek 1941-1945
Zoetermeer : Mozaïek, 2016.
ISBN: 978-90-239-9685-9.
Dagboek van een joods tienermeisje dat de Tweede Wereldoorlog overleefde doordat ze met haar familie ondergedoken zat bij een katholiek gezin.

Judith Uyterlinde,

De vrouw die zegt dat ze mijn moeder is : een familiegeschiedenis
Amsterdam : Ambo, 2010.
ISBN: 978-90-263-2296-9.
Persoonlijke geschiedenis van een deels Joodse familie waarbinnen veel geadopteerde kinderen opgroeiden, tegen de achtergrond van de Tweede Wereldoorlog.

Harm van der Veen,

Opgepakt : verhalen van kinderen in kamp Westerbork
Hooghalen : Herinneringscentrum Kamp Westerbork, 2003.
ISBN: 90-72486-26-9.
Verhalen over negen Joodse kinderen en een zigeunermeisje, die in de Tweede Wereldoorlog in Kamp Westerbork gevangen zaten.

Harm van der Veen,

Westerbork 1939-1945 : het verhaal van vluchtelingenkamp en Durchgangslager Westerbork
Hooghalen : Herinneringscentrum Kamp Westerbork, 2003.
ISBN: 90-72486-23-4.
De geschiedenis van kamp Westerbork, in 1939 gebouwd als vluchtelingenkamp en in de jaren 1942-1945 het doorgangskamp naar de concentratiekampen.

Edith Velmans-van Hessen,

Het verhaal van Edith
Amsterdam : Podium, 2005. 5e dr. Vertaling van Edith's Book (1998). Vertaling: Rob van Moppes.
ISBN: 978-90-5759-526-4.
Edith van Hessen (1925), een Joods meisje met een Nederlandse vader en een Duitse moeder, beschrijft haar jeugd tijdens de Tweede Wereldoorlog in Den Haag en vervolgens in de onderduik in Breda.

Dick Verkijk,

"Bertje was zo'n lief jongetje" : de tragische ondergang van de familie Sanders
Soesterberg : Aspekt, 2015. Herdruk. 1ste druk: 20007.
ISBN: 978-90-5911-570-5.
Geschiedenis van een Joodse familie uit Amsterdam, die in 1943 tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gearresteerd en vergast in Auschwitz.

Hetty Verolme,

De kleine moeder van Bergen-Belsen : hoe een veertienjarig meisje het concentratiekamp wist te overleven
[Utrecht] : Omniboek, 2014. 8e, herziene druk. Vertaling van: The Children's House of Belsen, 2000. Vertaling: S.R. Posthuma.
ISBN: 978-94-01-90693-7.
Hetty Werkendam is nog maar een meisje als ze samen met haar ouders en haar broertjes naar Bergen-Belsen wordt gedeporteerd. Als een van de oudste kinderen in de kinderbarak wordt zij 'de kleine moeder' van zo'n veertig kinderen. Met haar veertien jaren een onmogelijke taak.

Marja Vuijsje,

Ons kamp : een min of meer Joodse geschiedenis
Amsterdam : Atlas, 2012.
ISBN: 978-90-450-1617-7.
Geschiedenis van de Joodse bakkersfamilie Vuijsje in de jaren voor en vooral na de Tweede Wereldoorlog, aan de hand van het levensverhaal van de vader van de schrijfster.

Bernard Wasserstein,

Gertrude van Tijn en het lot van de Nederlandse Joden
Amsterdam : Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2013.
ISBN: 978-90-468-1435-2.
Leven en werk van een van oorsprong Duitse vrouw (1891-1974) die zich voor en tijdens de oorlog in Nederland inzette om joden te laten emigreren.

Wim Willens en Hanneke Verbeek,

Hier woonden wij : hoe een stad zijn joods verleden herontdekt
Amsterdam : Prometheus, 2015.
ISBN: 978-90-351-4174-2.
In dit boek draait het om het joodse familieleven van weleer. De auteurs richten zich op één straat in een willekeurige plaats: Scheveningen. In de periode 1900 tot 1942 streken hier honderden joodse gezinnen neer, die een eigen gemeenschap vormden. Dit boek is het verhaal van een zoektocht naar sporen van dit verdwenen leven..

Nanda van der Zee,

Om erger te voorkomen
Soesterberg : Aspekt, 2011. 8e dr. 1ste dr.: 1997.
ISBN: 978-90-5911-465-4.
De auteur zoekt een antwoord op de vraag waarom in de oorlog zoveel joden uit Nederland zijn omgebracht in de concentratiekampen en houdt de elites verantwoordelijk die het niet zozeer ‘niet wisten’ als wel het niet wilden weten.

Sytze van der Zee,

Vogelvrij : de jacht op de Joodse onderduiker
Amsterdam : De Bezige Bij, 2010.
ISBN: 978-90-234-5432-8.
Studie naar de betrokkenheid van Joden bij de jacht op Joodse onderduikers tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarin ook wordt gepoogd te achterhalen wie Anne Frank heeft verraden.

Klaartje de Zwarte-Walvisch,

Alles ging aan flarden : het oorlogsdagboek van Klaartje de Zwarte-Walvisch
Amsterdam : Balans, 2009.
ISBN: 978-94-6003-218-9.
Tijdens voorbereidingen voor de televisiereeks De Oorlog werd in het Joods Historisch Museum in Amsterdam dit dagboek gevonden. Het is grotendeels in Kamp Vught geschreven door een Joodse vrouw van 32.

Andres Burnier,

Het jongensuur
Amsterdam : Atlas Contact, 2015. 12e druk. 1ste druk: 1969
ISBN: 978-90-254-4513-3.
Een Joods meisje dat eigenlijk jongen wil zijn, voelt zich in de periode 1940-1945 in verschillende opzichten buitengesloten.

G.L. Durlacher,

Godvergeten tijd: de verhalen
Amsterdam : Augustus, 2008.
ISBN: 978-90-457-0167-7.
Autobiografisch getinte verhalen over het leven van een Joodse man voor, tijdens en na de Holocaust, oorspronkelijk verschenen in de bundels Strepen aan de hemel, Niet verstaan, Quarantaine en Drenkeling.

Jessica Durlacher,

Het geweten
Amsterdam : De Bezige Bij, 2007. 12e dr. 1ste dr.: 1997.
ISBN: 978-90-234-2581-6.
Een Joodse studente slaagt er niet in een relatie in stand te houden, mede omdat zij als dochter van een man de verschrikkingen van de Holocaust heeft meegemaakt en overleefd, zichzelf daarbij te veel in de weg staat.

Els Florijn,

Het meisje dat verdween : roman
Zoetermeer : Mozaïek, 2013. 8e druk. 1ste druk: 2010.
ISBN: 978-90-239-9432-9.
Een joods echtpaar duikt in 1943 onder zonder hun driejarige dochtertje, in de hoop dat zij gespaard zal blijven. Andere tijden maakte naar aanleiding van de verhaalde gebeurtenissen een documentaire, getiteld De andere familie Frank.

Carl Friedman,

Tralievader
Amsterdam : Van Oorschot, 2010. 15e dr. 1ste dr.: 1991.
ISBN: 978-90-282-4237-1.
De vader in een gezin met drie kinderen ‘heeft kamp’: hij heeft het concentratiekamp overleefd maar kan de herinneringen daaraan niet aan.

Alex van Galen,

Süskind : roman
Utrecht [etc.] : De Arbeiderspers, 2012.
ISBN: 978-90-295-7921-6.
De Duits-Joodse zakenman Walter Süskind, in 1942 aangesteld als beheerder van de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam, besluit een levensgevaarlijk dubbelspel te spelen om Joodse kinderen van de dood te redden.

Simon Hammelburg,

Van binnen is alles stuk : herinneringen van vernielde generaties
Tielt : Aerial Media Company B.V., 2014. Herziene herdruk van Kaddisj voor Daisy, 1996.
ISBN: 978-94-02-60027-8.
Na de dood van zijn vrouw reist een man naar plekken uit haar verleden. Op deze reis ontmoet hij oude vrienden, bekenden en lotgenoten van haar. In veel van de gesprekken gaat het om de vervolging van de Joden, het leven in de concentratiekampen, de hoop op een nieuw bestaan in Israël en de eenzaamheid in het naoorlogse Europa dat het te druk had met de wederopbouw.

Jan de Hartog,

Schipper naast God
Amsterdam : Atlas, 2008. 4e dr. 1ste dr.: 1983.
ISBN: 978-90-8918-018-6.
De jonge, zeer gelovige kapitein van een klein Nederlands vrachtschip zet in de zomer van 1939 met zijn schip met aan boord 250 door de Nazi's uitgewezen Duitse joden, koers naar Zuid-Amerika.

Heere Heeresma,

Een jongen uit Plan Zuid : ’38-’46
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2015. 3e druk. 1ste dr.: 2007.
ISBN: 978-90-295-0491-1.
Oorspronkelijk in twee delen verschenen autobiografisch relaas waarin een jongen te midden van veel Joodse gezinnen de oorlogsjaren in Amsterdam-Zuid beleeft en zich langzamerhand realiseert welke tragedie zich voltrekt.

Hellema,

Niet van horen zeggen
Amsterdam : Querido, 2005.
ISBN: 90-214-6733-X.
Kort na zijn dood verschenen eigen keuze uit het werk van de auteur (1921-2005) waarin hij zijn ervaringen in zes concentratiekampen beschrijft.

Monique Hoolt,

Tamar
Amsterdam : Futuro Uitgevers, 2017.
ISBN: 978-94-922216-4-3.
Oktober 1943. Tamar is negen maanden oud als haar moeder, op de vlucht voor Duitse soldaten, haar in de armen van een onbekende vrouw duwt. Het joodse meisje groeit op in een pleeggezin en krijgt te maken met alle gevaren die de Tweede Wereldoorlog met zich meebrengt, van verraad en NSB'ers tot bombardementen.

Lody van de Kamp,

Sara, het meisje dat op transport ging
Zoetermeer : Lecturis, 2017.
ISBN: 978-90-239-9686-6.
De jonge Joodse Sara die op transport is gezet, voelt zich in de steek gelaten, ontworteld, ook al zijn haar pleegouders nog zo lief voor haar. Heen en weer geslingerd tussen hoop en wanhoop wacht ze al die lange oorlogsjaren af of zij haar familie ooit zal terugzien.

Yvonne Keuls,

Daniël Maandag
Amsterdam : Anthos, 2010. 1ste dr.: 1988.
ISBN: 978-90-414-1583-7.
De belevenissen van een half-Joods, fantasierijk jongetje dat in de oorlogsjaren zijn vader gedeporteerd ziet worden door de Duitsers.

Yvonne Keuls,

Koningin van de nacht
Amsterdam : Ambo/Anthos, 2014. 5e druk. 1ste druk: 2014.
ISBN: 978-90-263-2878-7.
Op eigen en andermans oorlogsherinneringen gebaseerde roman over een halfjoods gezin dat probeert te overleven tijdens de oorlog. Daarnaast is het een verhaal over een fatale vriendschap, volwassen worden en de relatie tussen musicus en muziekinstrument.

Guus Luijters,

Sterrenlied
Amsterdam : Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2011.
ISBN: 978-90-468-0969-3.
Gedicht over een Joods meisje uit Amsterdam dat slachtoffer werd van de Holocaust.

Josepha Mendels,

Je wist het toch : roman
Amsterdam : Cossee, 2016. Herdruk. 1ste druk: 1948.
ISBN: 978-90-5936-655-8.
Een tijdens de Tweede Wereldoorlog naar Engeland uitgeweken Nederlands-Joodse man en vrouw beleven een grote liefde waarvan ze weten dat die slechts tijdelijk kan zijn omdat de man een gezin in Nederland heeft.

Bertien Minco,

Liever niet op reis
Utrecht : Uitgeverij Magonia, 2016.
ISBN: 978-94-922410-8-5.
Roman waarin Rivka wordt gevolgd bij haar intensieve zoektocht naar het oorlogsverleden van haar joodse familie. Daarbij gaat het niet zozeer om de familieverhalen zelf als wel om de wijze waarop ze zijn verzwegen en de enorme impact die dat nog altijd heeft op haarzelf, maar ook op de volgende generatie.

Marga Minco,

Achter de muur : verzamelde verhalen
Amsterdam : Bert Bakker, 2010.
ISBN: 978-90-351-3505-5.
Bundeling van de verzamelde en voor deze uitgave herziene verhalen van Marga Minco, waarvan een groot deel niet eerder in boekvorm is verschenen.

Marga Minco,

Het bittere kruid : een kleine kroniek
Amsterdam : Prometheus Bert Bakker, 2013. 49e dr. 1ste dr.: 1957.
ISBN: 978-90-351-4116-2.
In het aangrijpende verhaal van de lotgevallen van een Joods gezin tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft de schrijfster op sobere maar indrukwekkende wijze haar persoonlijke ervaringen verwerkt.

Marga Minco,

Na de sterren
Amsterdam : Van Oorschot, 2015. (Gedundrukt ; [3])
ISBN: 978-90-282-6111-2.
Bundel bestaande uit korte verhalen uit de periode 1940-1965, het verhaal 'Een leeg huis' en korte verhalen uit de periode 1968-2007.

Jona Oberski,

Kinderjaren
Amsterdam : Anthos, 2010. Herdr. 1e dr.: 1978.
ISBN: 978-90-414-1642-1.
Gevoelens en ervaringen van een Joodse kleuter, die tijdens de Tweede Wereldoorlog met zijn ouders enkele jaren in een concentratiekamp doorbrengt.

Jona Oberski,

Kinderjaren
Amsterdam : Eenvoudig Communiceren, 2014. (Leeslicht).
ISBN: 978-90-869619-3-1.
Vereenvoudigde versie van het ontroerende verhaal van een klein jongetje dat met zijn ouders naar een concentratiekamp wordt vervoerd.

Tomer Pawlicki,

Dankzij de oorlog
Amsterdam : Ambo/Anthos, 2017.
ISBN: 978-90-263-3187-9.
Wat is de betekenis van de Tweede Wereldoorlog voor de derde generatie? Die vraag stelt de vijfentwintigjarige joodse Tomer zich. Hij voelt zich geen slachtoffer maar volgens de mensen om hem heen is hij dat wel. Hij bestaat dankzij de oorlog... Op zoek naar antwoorden komt hij bij zijn moeder en zijn vader niet verder, maar dan ontvangt hij onverwacht een brief van zijn oma, die de concentratiekampen heeft overleefd.

J. Presser,

Homo submersus : roman uit de onderduik
Amsterdam : Boom, 2010.
ISBN: 978-90-850671-5-3.
Een in dagboekvorm geschreven verslag uit de onderduik, waarin historicus Presser ook verhalen van andere onderduikers en van verzetsmensen heeft verwerkt.

J. Presser,

De nacht der Girondijnen
Amsterdam : Meulenhoff, 2011. 10e dr. 1ste dr.: 1957. Inleiding: Primo Levi.
ISBN: 978-90-290-8741-4.
Een Portugese Jood die in de oorlog in het doorgangskamp Westerbork een baan heeft bij de Ordedienst, wordt zo verscheurd door wanhoop dat hij een daad van verzet pleegt.

Ton van Reen,

Geen oorlog
Brugge : Uitgeverij De Galge, 2016. 6e druk. 1ste druk: 1966.
ISBN: 978-90-6265-922-7.
Ton van Reen schreef Geen oorlog, het verhaal van een joods jongetje dat tijdens de Tweede Wereldoorlog onderduikt in een dorp, toen hij 23 was.

Gerard Reve,

Werther Nieland ; De ondergang van de familie Boslowits
Amsterdam : De Bezige Bij, 2009. 25e dr. 1ste dr.: 1949 en 1950.
ISBN: 978-90-234-5501-1.
Bundeling van twee vroege novellen, waarvan in de tweede vanuit de beleving van een jongetje van zeven de ondergang van een Joodse familie in de oorlog wordt beschreven.

Karel Baracs,

Waarom lijn 8 niet meer rijdt
Amsterdam : Rubinstein, 2013. Met muziek van Floor Minnaert.
ISBN: 978-90-476-1439-5.
De Stadsverteller van Amsterdam vertelt over Joodse onderduikers in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog.